Naim Babüroğlu
Vietnam’dan İran’a...
ABD, 1955-1975 yılları arasında Vietnam’da savaştı. Vietnam coğrafyası, bu dönemin en büyük “Soğuk Savaş” rekabet alanıdır. Sovyetler Birliği ve Çin, Kuzey Vietnam’ı destekler. ABD ve müttefikleri, komünist Kuzey Vietnam’a karşı, Güney Vietnam’ın yanında yer alır. ★★★ Savaş 21 yıl sürer... ABD, savaş boyunca yaklaşık 2.7 milyon askeri Vietnam’da görevlendirir. 1969’da, ABD’nin Vietnam’daki asker sayısı yaklaşık 540 bini bulur. ABD’nin resmi verilerine göre, yaklaşık 59 bin Amerikan askeri hayatını kaybeder, 150 binden fazla asker yaralanır. Ayrıca, binlerce asker “kayıp” statüsünde kaydedilir. Güney Vietnam ordusunun kaybı ise, yaklaşık 250 bindir. Kuzey Vietnam’ın asker kaybı oldukça yüksektir, yaklaşık 1 milyon. Ayrıca, yaklaşık 3 milyon sivil Vietnamlı yaşamını kaybeder. ★★★ Üstün askeri gücüne ve yüksek teknolojiye rağmen, ABD gerilla taktiklerine karşı bir zafer elde edemedi. Tersine, Vietnam’da bir yenilgiye uğradı. Ve ABD ordusunda, izi silinmeyecek bir “Vietnam Sendromu” oluştu. ★★★ Vietnam’ın, ABD’li askerler arasında travmaya neden olduğu ortaya çıktı. Vietnam Savaşı, ABD açısından stratejik bir başarısızlık olarak tarihe geçer. ABD’de oluşan “Vietnam Sendromu”, askeri doktrin değişikliğine yol açar. Vietnam, ABD silahlı kuvvetleri açısından bir dönüm noktasıdır. ★★★ 1977-1981 yılları arasında, Jimmy Carter ABD Başkanı’ydı. 1978 Ağustos’unda, CIA tarafından Beyaz Saray’a verilen raporda, İran’da bir devrim olasılığının bulunmadığı yazılıyordu. CIA yanılmıştı. Birkaç hafta içerisinde, İran’da sokak gösterileri başladı. Ocak 1979’da, İran Şah’ı Rıza Pehlevi ülkeyi terk etmek zorunda kaldı. ★★★ Ayetullah Humeyni, Paris’te sürgündeydi. 1 Şubat 1979’da İran’a döndü. ★★★ Ayetullah yanlısı bir grup İranlı öğrenci, Kasım 1979’da Tahran’da ABD Büyükelçiliğini işgal etti. 52 elçilik görevlisi rehin alındı. Rehineler, Carter iktidarının sonuna kadar, tam 444 gün esir tutuldular. ABD, rehineleri kurtarmak için, Nisan 1980’de “Desert One” operasyonu düzenledi. Kurtarma operasyonunda, helikopter, alandaki bir nakliye uçağına çarptı ve sekiz ABD askeri hayatını kaybetti. ★★★ İran, tutsak Amerikalıları Carter’ın Başkanlığı devredip Beyaz Saray’dan ayrıldığı gün ve saatte, 20 Ocak 1981’de serbest bıraktı. Bu zamanlama, tamamen ABD’yi küçük düşürmeye yönelik siyasi bir mesaj niteliğindeydi. ABD, bunu hiç unutmadı. Bu da taktik düzeyde, bir İran sendromuydu... ★★★ 28 Şubat 2026... ABD, İsrail’in de etkisiyle İran’a saldırı başlattı. Başlangıçta, harekâtın siyasi hedefinin, “İran rejimini değiştirmek” olduğu belirtildi. Sonra, siyasi hedefin bu olmadığı açıklandı. ★★★ Üst düzey komutanlarla, Savaş Bakanı ve Trump arasında uyum olmadığı ortaya çıktı. Kara Kuvvetleri Komutanı da dahil, 10 kadar üst düzey komutan görevden alındı ya da istifa ettirildi. Oysa, savaşın doğasında, siyasi ve askeri liderlik arasında uyum yaşamsal önemdedir. Siyasi liderlikle, askeri liderlik arasında çatışmanın varlığı, savaşın başarısını doğrudan olumsuz etkiler. ★★★ Resmi verilere göre, 28 Şubat 2026’dan bugüne, ABD’nin savaş kayıpları: 13 ölü, 400 yaralı, 4 F-15E savaş uçağı, 1 F-35 savaş uçağı, 1 A10 uçağı, 1 E-3 AWACS uçağı, 6 tanker uçağı, 2 nakliye uçağı, 3 helikopter 17 İHA, USS Gerald R. Ford uçak gemisi hasarlı. ★★★ Bunlar, açıklanan kayıplar. Ya bilinmeyenler... En önemli kayıp, elbette Hürmüz Boğazı’nın kapatılması. Ama, daha önemli kayıp nedir, diye sorarsanız... ABD yönetimi aklını kaybetti, derim... ★★★ 20 Mart 2003... ABD öncülüğünde koalisyon güçleri, Saddam Hüseyin’i devirmek ve sözde “Irak’ı özgürleştirmek” için, Irak’ı işgale başladı. ★★★ 9 Nisan 2003... ABD kuvvetleri Bağdat’a girdi. Caburi adında bir Iraklı, Bağdat’ta Saddam’ın heykelini balyozla yıktı. ★★★ Gel zaman, git zaman... Yıllar sonra Caburi, “O heykeli yerine dikmek isterdim. Şimdi her şey daha kötü” dedi. ABD, Irak’a “demokrasi ve özgürlük” getirecekti. Irak’ta, yaklaşık 1,5 milyon insan öldü. Irak üçe bölündü. Bölge terör üreten bir coğrafyaya dönüştü. Ve bazı Müslüman ülkeler, ABD’yi sonuna kadar destekledi. ★★★ Eğer ABD, İran’a geniş kapsamlı bir kara harekâtı düzenlerse... İkinci “Vietnam Sendromu”nu yaşamak istiyor demektir... ★★★ İstifaya zorlanan ABD Kara Kuvvetleri Komutanı, görevden ayrıldıktan bir saat sonra, 4 Nisan 2026’da şöyle dedi: “Bir deli, büyük ABD ordusunu felakete sürükleyecek...” ★★★ “Taktik olmadan strateji, zafere giden en yavaş yoldur. Strateji olmadan taktik, yenilgi öncesi yapılan gürültüdür” demişti, Sun Tzu... 2.500 yıl önce...
YAZIYA YORUM KAT
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.