Brigitte Bardot’nun Saint Tropez’deki cenaze töreninde gördüğüm tablo benim için sürprizdi.
Cenazesi kiliseye çiçeklerin altında kaybolmuş beyaz bir tabutla getirildi.
Töreni yayınlayan Fransız kanalın alt yazısında “Cerceuil en osier” yazıyordu.
Fransızca “osier” kelimesi Türkçeye genellikle “sepetçi söğüdü / hasır söğüdü” diye çevrilir.

NEREDEN ÇIKTI BÖYLE BİR
TABUT DİYE ARAŞTIRDIM

Gerçekten de Akdeniz sahillerinde, bizim pazarlarımızda gördüğümüz sepetlere benzeyen bir dokusu vardı.
Böyle söğüt dallarından örülmüş bir tabutu hayatımda ilk defa görüyordum.
Nereden çıktı böyle bir tabut diye araştırdım.
Bardot 1960’lardan itibaren hayvan hakları mücadelesinin en tanınmış figürü oldu.
Avcılığa, kürk ticaretine ve hayvanların ticari amaçla öldürülmesine karşı çok sert kampanyalar yürüttü.
Ama bilmediğimiz bir yanı daha varmış.

BENİM BEDENİM HAYVANLARIN VE
AĞAÇLARIN ÖLÜMÜNE NEDEN OLMASIN

Meğer daha önceki dönemde, geleneksel ahşap tabutların da ağaç kesimine yol açtığını, dolayısıyla kendi cenazesinde doğaya en az zarar veren, hayvansal ya da ağaç kökenli olmayan bir tabut istediğini açıklamış.
Hatta açık açık, öldüğünde hasır söğüdünden örülmüş bir tabutta gömülmek istediğini bile söylemiş.
“Benim bedenim bile hayvanların ve ağaçların ölümüne neden olmasın” diyormuş.
Dün bu konuyu araştırırken bir kaynakta okudum. Yanında hasır tabut bulunan fotoğrafları bile varmış ama ben bulamadım.

DEFİN İÇİN TABUTUN BİYOLOJİK
ÇÖZÜNEBİLİR OLMASI GEREKİYOR

Gelişmiş toplumların her konuda olduğu gibi cenaze konusunda da kuralları var.
Mesela Fransa’da defin için tabutun biyolojik olarak çözünebilir malzemeden olması zorunluluğu var.
Metal tabutla doğrudan gömme normalde kabul edilmiyor.
Ancak bazı özel durumlarda izin veriliyormuş.
Uzun mesafeli nakillerde ya da aile mezarlığındaki kapalı lahitlerde çinko kaplı iç tabut geçici koruma amacıyla istenebiliyormuş.

ÇEVRE DOSTU CENAZE
İÇİN “EKOCOFFIN.COM”

Geçmişte “Six Feet Under” dizisinde, cenaze işleri yapan bir ailenin hikâyesini izlemiştik.
Orada hiç böyle hasır tabut görmemiştik.
Meğer o ülkelerde hasır tabutlar günümüzde çevre dostu cenaze ürünleri olarak çevrimiçi cenaze malzemesi satan sitelerde bulunabiliyormuş.
Mesela İngiltere’de “ekocoffin.com” (Ekolojik tabut.com) gibi online bir servis var.
Sayfanın açılışında size şöyle bir cümle karşılıyor:
“Doğanın lütfunu hasır tabutla kucaklayın…”
Anladığım kadarıyla fiyatları da ahşap tabutlara göre çok daha ucuz.

HASIR TABUTUN FİYATI
AHŞAP TABUTTAN UCUZ

İngiltere merkezli çevre dostu bir tabut üreticisinin fiyatlarına baktım, 325–550 Pound arası değişiyor.
Yani 9.000–15.000 TL arası bir fiyat.
Demek ki ahşap tabutlardan bayağı ucuz.

LAUREL CANYON’DAKİ HİPPİ
DÜĞÜNLERİNE BENZİYORDU

Fotoğraflarına bakarken 1970’lere, Los Angeles’ta Laurel Canyon’a, San Francisco’ya gittim.
Hippi komünleri geldi gözümün önüne.
Cenaze bir hippi düğünü gibiydi.

HASIR TABUTTA GÖMÜLEN
İNGİLİZ DÜŞESİ VE KOMEDYENİ

Böyle bir tabutla gömülen başka ünlü var mıdır diye baktım…
Tanıdığım pek isim göremedim.
İngiliz komedyen Rik Mayall 2014 yılında böyle hasır bir tabutun içinde gömülmüş.
Devonshire Düşesi Deborah’ın, Chatsworth House’daki defin töreninde doğal söğütten bir tabut varmış.

TÜRKİYE’DE ÇEVRE DOSTU HASIR
TABUTLA GÖMÜLMEK İSTERSENİZ

Peki Türkiye’de hasırdan yapılmış bir tabutla gömülebilir misiniz?
Aslında İslam adetlerinde gömme ile ilgili bağlayıcı şeyler pek yok.
Her ülkenin kendine ait gelenekleri var.
Bazıları için tabut bile gerekmiyor.
Ama sorsanız çoğu insan var sanıyor.

YILLAR ÖNCE BİR GÜN TEM YOLUNDA
ÖNÜME DÜŞEN ŞEHİT CENAZESİ

Birçok Müslüman toplumunda gömme görüntüleri beni hep düşündürür.
Yıllar önce bir gün TEM yolunda giderken önüme bir şehit cenazesi aracı düştü.
Yeşil renkli sıradan bir kaptıkaçtıya koymuşlardı.
Tabutun kapağı neredeyse yerinden fırlayacaktı.
Kamyonetin kasasına “Şehit cenazesi” yazmışlardı.
Çok koydu bana bu görüntü.

İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE
BAŞKANI PRİŞTİNA’YI ARADIM

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı rahmetli Ahmet Priştina’ya telefon edip “Ne olur şöyle düzgün bir tabut tasarımı yaptır. Yanlarında tutanakları olsun. Bir de şu kaptıkaçtı gibi cenaze arabalarını bir düzelt, doğru dürüst bir cenaze arabası yaptır” dedim.

PRİŞTİNA: YAPTIRAYIM AMA YANLIŞ
BİR ŞEY OLUR DİYE ÇEKİNİYORUM

“Yaptırayım ama biz bu adetleri bilmiyoruz. Yanlış bir şey yaparım diye çekiniyorum” dedi.
Ben de “Ben araştırdım. İslam’da bağlayıcı bir şey yok” dedim.
Priştina o yıl yanları kulplu tabutlar tasarlattı.
Beyaz cenaze arabaları yaptırdı.
Sezen Aksu’nun annesi vefat ettiğinde, cenazesi Tatari Camii’ne Priştina’nın tasarlattığı o tabutlardan birinin içinde getirildi.
Bugün Ege Bölgesi’nde birçok yerde cenazeler Priştina’nın yaptırdığı bu yeni tabutlarla kaldırılıyor.
Türkiye’nin her yerinde belediyeler beyaz cenaze arabası yaptırdı.

CENAZE BİR HASIR TABUTTA
GETİRİLSE İMAM NE DER

Türkiye’de tabut bir tür cenazeyi taşıma aracı.
İnsanlar tabuttan çıkarılıp gömülüyorlar.
O nedenle aranan özellik sıvı sızdırmaz olması.
Ama eminim hasır bir tabut yaptırmaya kalksanız, birçok imam karşı çıkar.
Neye karşı çıkıyorsun diye sorarsanız da vereceği cevap olmadığı için büyük ihtimalle kendi kafasından bir şey söyler.
Din insanları dünyanın birçok yerinde gelenekçidir.
Kendi kafalarındaki din kalıplarına uygun davranılsın isterler.
Ama neticede bütün dinlerde ölüm “Geldiğimiz yere dönüştür.”

KÜLLER KÜLLERE
TOPRAK TOPRAĞA

Bilmiyorum ama dün kilisede Brigitte Bardot’un başında da İncil’in o ünlü dizeleri okunmuştur diye tahmin ediyorum:
“Küller küllere, toprak toprağa…”
Akdeniz çiçekleri altında kaybolmuş hasır tabut içinde gömülmek BB’ye yakıştı.
Saint Tropez’de çekilmiş fotoğraflarının çoğunda onu hep yalınayak gördük.
Çizgili marin tişörtü içinde hep kuş gibi bir hâli vardı.
Cenazesi de öyleydi…
Hasır bir çiçek sepetinin içinde, doğaya ve hayvanlara zarar vermeden, bir tüy gibi gitti.
Ve Allah yarattığı kadını geri aldı…