Gönen Çayı’nda yaşanan çevre felaketi için müdahale edilmesi artık ertelenemez, vazgeçilemez bir zorunluluk hâline gelmiştir. Göz göre göre ve de herkesin gözü önünde Gönen Çayı kasten ve taammüden kirletiliyor, canlı yaşamı tehdit ediliyor ve bölgemiz insanının hayatına kastediliyor. Bu konuyu taa 2009 yıllarından bu yana Balıkesir İl Genel Meclisi’nde defalarca İGM üyesi arkadaşlarımız ile gündeme getirdik. 2011 yılından itibaren TBMM Genel Kurulu’nda meclis kürsüsünde haykırarak balıklar ölüyor, kaplumbağalar ölüyor, sıra insanlara geliyor dedik. Bilimsel raporlarla araştırma önergeleri verdik. Raporlardaki değerler kirliliği çok çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyordu. Aradan yıllar geçti, hiçbir adım yok. Felaket daha da büyüyor; herkes, bütün yetkililer sorumluluklarını görmedim, duymadım, bilmiyorum modunda. Daha üç ay önce Bandırma Üniversitesi Prof. Dr. Mustafa Sarı hocanın ortaya koyduğu rapor, en çarpıcı şekilde tehlikeyi bir kez daha ortaya koyuyor. Peki önlem var mı? Bu kadar net tespite rağmen ne bekleniyor?

Balıkesir ve Çanakkale illerinin en önemli akarsularından biri olmasına rağmen, yıllardır süregelen kirlilik sorunu Güney Marmara’nın en ciddi çevre sorunlarından biri hâline gelmiştir. Bilimsel ölçümler, resmî raporlar ve kamu kurumlarının verileri, bu kirliliğin geçici değil, yapısal ve kronik bir sorun olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

Marmara Havzası Eylem Planı Nihai Raporu’na göre Gönen Çayı, Gönen ilçesinden sonra organik madde, azot ve çözünmüş oksijen parametreleri bakımından kirli ve çok kirli su sınıfında yer almaktadır. Oysa Gönen öncesi kesimde çay, birçok parametre açısından temiz su niteliğindedir. Bu tablo, kirliliğin kaynağının açıkça belirli olduğunu göstermektedir.

Gönen sonrası kesimde yapılan ölçümlerde;
* Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ) Sınıf 2–3,
* Biyolojik Oksijen İhtiyacı (BOİ) Sınıf 3–4,
* Amonyum azotu (NH₄-N), bor ve çözünmüş oksijen Sınıf 4,
* Sodyum ve klorür değerleri ise Sınıf 3 seviyesine kadar düşmüştür.

Bu veriler, su ekosisteminin ağır biçimde tahrip edildiğini ve canlı yaşamının ciddi tehdit altında olduğunu göstermektedir.

Sorunun en vahim boyutlarından biri ise ağır metal kirliliğidir. TÜBİTAK Bursa Test ve Analiz Laboratuvarı’nın 2013 yılı raporuna göre, Gönen Çayı’na özellikle tabakhanelerden deşarj edilen atık sularda bulunan ağır metal kirliliği son derece yüksek düzeydedir. Raporda, krom değerlerinin normalin 92 katına ulaştığı açıkça belirtilmektedir. Bu durum yalnızca çevreyi değil, doğrudan insan sağlığını ve tarımsal üretimi de tehdit etmektedir.

Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından yürütülen “Havza İzleme ve Referans Noktalarının Belirlenmesi Projesi” kapsamında da Gönen Çayı; fiziko-kimyasal, biyolojik ve hidromorfolojik kalite unsurları açısından izlenmektedir. Elde edilen bulgular, Gönen Çayı’nın azot ve fosfor açısından ciddi bir kirlilik baskısı altında olduğunu teyit etmektedir.

Buradan yetkililere açık ve net biçimde sesleniyoruz:
Gönen Çayı’nın kirlenmesi bir kader değildir. Bu tablo; denetimsiz sanayi deşarjlarının, yetersiz arıtmanın ve yıllardır ertelenen çevre politikalarının sonucudur. Sorumluların tespiti, etkili denetimlerin yapılması ve kalıcı önlemlerin derhâl hayata geçirilmesi artık ertelenemez bir zorunluluktur.

Gönen Çayı yalnızca bir akarsu değildir; Güney Marmara’nın tarımı, insan sağlığı, ekosistemi ve Marmara Denizi’nin geleceğidir. Bu çığlığa daha fazla kayıtsız kalınmamalıdır.

Yukarıdaki bilgiler, 2014 tarihinde TBMM’ye verdiğimiz araştırma önergesinde yer alıyor. Aradan geçen sürede kirlilik verilerinin daha da arttığını Mustafa Sarı hocanın raporu da ortaya koyuyor. 
    Açıkça UYARIYORUZ Bu insanların vebali sizin üzerinizdedir. Birkaç ay sonra Gönen Ovası’nda ve Misakça Deltası’nda Alaaddin, Bostancı, Hasanbey, Tuzakçı, Gündoğan, Sarıköy, Gebeçınar, Ayvalıdere, Ulukır, Havutça, Çifteçeşmeler ve Misakça köylüleri bu suyla tarlalarını sulayacak. Neyi bekliyorsunuz; balıkların kitlesel ölümleri sonrası insanların ölümlerini mi?

20.01.2025
Namık Havutça
24 & 26. Dönem CHP Balıkesir Milletvekili