2026’nın ilk kitap önerisinde bulunacağım bu satırlarda... Atatürk’ümüzü oku oku bitmez... Anla anla, bitmez... Düşün düşün, bitmez... Yaz yaz bitmez…
Atatürk’ü daha iyi tanımak, daha iyi anlamak için kütüphanelerde baş köşede yerini alacak, dönüp dönüp okunacak, arşivlik bir eser daha kazandı Atatürk külliyatı. Dr. Alev Coşkun,daha önce kaleme aldığı “Samsun’dan Önce 6 Ay”, “Samsun’an Sonra En Zor 19 Ay”, “Atatürk’ün Kamusal Ekonomi Politikası” gibi başka eserlerle de zaten Atatürk külliyatına ciddi katkılarda bulunmuştu. Ancak oldukça kapsamlı bir eser olan “Atatürk: Karar ve Tavır” ile araştırmalarının zirvesine çıktı diyebilirim. 732 sayfalık, zengin kaynakça, 750’nin üzerinde dipnot ve diziniyle de akademik bir vasıf da kazanan bu eser Atatürk ile ilgili araştırma yapacak olanlar için; siyaset, strateji ve askerlikle ilgili ilgili lisans, lisansüstü ve doktora öğrencileri için; Atatürk’ümüzü daha iyi ve daha çok anlamak isteyenler için değerli bir kaynak oluşturuyor. Kitap, 12 yaşındayken kendi geleceği için karar veren Selanikli Mustafa’dan Mustafa Kemal Paşa’ya, Gazi Mustafa Kemal’e ve Atatürk’e uzanan bir liderin yaşamı boyunca aldığı önemli kararları ve stratejik durum değerlendirmelerini ele alıyor. Atatürk’ün siyasal ve askeri durum değerlendirmelerini; Kurtuluş Savaşı’nı zafere ulaştıran ve aydınlanma devrimini gerçekleştiren kültürel köklerini, diktatörlük ve demokrasiye bakışını, liderlik özelliklerini ortaya koyuyor.
KİTABIN AMACI, “ATATÜRK’ÜN GENÇ NESİLLERCE DAHA İYİ ANLAŞILMASINI SAĞLAMAK”
Dr. Alev Coşkun, “Önsöz”de esere ilişkin şöyle diyor:
“(...) Bu kitapta Atatürk’ün aldığı 85 stratejik karar ve bizzat yazdığı durum değerlendirmeleri ele alınmıştır.
Kitapta, her kararın altyapısı, arka planı, kararın alındığı zaman dilimindeki koşullar ele alınıp inceleniyor. Her kararla ilgili, Atatürk’ün söyledikleri ya da yazdıkları temel kaynağından, aynen veriliyor. (...) Kitap somut kararlarıyla Atatürk’ü ortaya koymaktadır. Askerlik yaşamında büyük komutan, ardından devlet kurucusu ve aydınlama devrimlerinin yaratıcısı olan; dünya ölçeğinde bir liderin eylemlerinin dayanağı olan kararlar ele alınmaktadır.
Bizzat kendisinin aldığı kararlarıyla, yaptığı durum değerlendirmeleri, açıklama ve yazdıklarıyla gerçek Atatürk ortaya çıkmaktadır. (...)
Atatürk’ü anlamak ve özümsemek için Atatürk’ün kararlarını incelemek en doğru yoldur. Bu kitap, Cumhuriyet’in 102. yılında Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu babası, aydınlanma devrimlerinin lideri Mustafa Kemal Atatürk’ün genç nesillerce daha iyi anlaşılmasını sağlamak amacını taşımaktadır.”
İLK VE EN ÖNEMLİ KARAR
Kitapta yer alan ilk karar, Selanikli Mustafa’nın 12 yaşındayken kendi kararıyla Selanik Askeri Rüştiyesi’nin sınavlarına girme kararı. Annesi karşı çıksa da sınava girer ve kazanır, okula kaydını yaptırır. Atatürk’ün yaşamındaki önemli bir dönüm noktasıdır bu gelişme. Selanikli yetim çocuk Mustafa bu okula yönelmese, ileride “Atatürk” olamazdı.
ATATÜRK’ÜN İZİNDE, CUMHURİYET’TE...
İstanbul’a Aralık ayı ortalarında yaptığım 2025’in son ziyaretinde bir zamanlar editörü-yazarı olduğum Cumhuriyet’in Şişli’deki merkezine gittim (Hala da kopmuş değilim Cumhuriyet’te; Cumhuriyet Ege’ye imza atıyorum). Beşinci katta bir zamanlar İlhan Selçuk’un çalıştığı ve konuklarını ağırladığı salonda bu defa gazeteyi yayınlayan Cumhuriyet Vakfı’nın başındaki Dr. Alev Coşkun ile buluştuk. Üstat, gazeteyi yaşatmak, ayakta tutmak için onca yaşına karşın yorulmak bilmeden mücadele veriyor; bir yandan da “Atatürk: Karar ve Tavır” gibi kitaplar için mesai harcıyor. Kahvemi yudumlarken bir an eski günlere dalıp gitti gözlerim... Burada İlhan Selçuk’lu zamanlarda bulunmak da bir ayrıcalıktı.
Ödemişli olan Dr. Alev Coşkun, henüz gençlik yıllarında siyasette de umur görmüştü. Genç yaşta CHP İzmir İl Başkanlığı, milletvekilliği, bakanlık yapmıştı. Dev kitaplığını bağışladığı Ödemiş’te adına kütüphane kuruldu. Atatürk’ün partisinin il başkanı, milletvekili olarak onurlandı, sonrasında Atatürk’ü bugünlere taşımak için eser üzerine eser verdi. Üstada Atatürk’ün Yunus Nadi’ye kurdurup adını da verdiği Cumhuriyet’teki serüveninde başarılar, bize daha başka eserler kazandırmasını diliyorum.
Atatürk: Karar ve Tavır-Stratejik Kararları/Liderlik Özellikleri
Dr. Alev Coşkun
Cumhuriyet Kitapları, 1. Baskı: Ekim 2025, İstanbul