University College London (UCL) bünyesinde yürütülen yeni bir araştırma, Alzheimer hastalığında görülen hafıza kaybına dair önemli ipuçları sundu. Fareler üzerinde yapılan çalışmada, beynin dinlenme anlarında yakın geçmişte yaşananları “tekrar oynatma” mekanizmasının bozulmasının, hafıza sorunlarına yol açabileceği tespit edildi.
Araştırmacılara göre bu bulgular, Alzheimer’ın erken teşhisi ve tedavisi için yeni yöntemlerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
ANILAR NEDEN KAYBOLUYOR?
Alzheimer hastalığı, beyinde biriken zararlı proteinler ve plaklarla ilişkilendiriliyor. Bu hasar hafıza kaybı, kafa karışıklığı ve tanıdık yerleri tanımada zorlanma gibi belirtilere yol açıyor. Ancak bu biyolojik değişimlerin hafızayı tam olarak nasıl bozduğu bugüne kadar net değildi.
UCL’li bilim insanları bu noktada, hafıza için kritik öneme sahip olan ve beynin “hipokampus” adlı bölgesinde gerçekleşen “tekrar oynatma (replay)” sürecine odaklandı.
Normal şartlarda beyin, dinlenme sırasında kısa süre önce yaşanan deneyimleri yeniden canlandırıyor. Bu süreç, anıların güçlenmesini ve kalıcı hale gelmesini sağlıyor.
Araştırmada, Alzheimer’ın ayırt edici özelliği olan amiloid plakları geliştirecek şekilde genetiği değiştirilmiş fareler kullanıldı. Fareler basit bir labirent görevini tamamlarken, yaklaşık 100 yer hücresinin beyin aktivitesi elektrotlarla aynı anda kaydedildi.
Sonuçlara göre, Alzheimer benzeri beyin hasarı olan farelerde tekrar oynatma süreci tamamen kaybolmadı. Ancak yer hücrelerinin aktivite dizileri doğru sırayla gerçekleşmedi. Yani beyin anıları yeniden canlandırmaya çalışıyor, fakat bu anılar “karışık” bir şekilde oynatılıyordu.
Çalışmanın yazarlarından Prof. Caswell Barry, bulguların Alzheimer’da beynin deneyimleri tekrar oynatmayı tamamen bırakmadığını, ancak bu sürecin düzensiz hale geldiğini gösterdiğini söyledi. Barry’ye göre sorun, sistemin durması değil, doğru şekilde çalışamaması.