Siyaset bilimci Nezih Onur Kuru, Politikyol’da “Yeni Seçim Yasası ve milletvekili dağılımı senaryoları” başlıklı bir yazı kaleme aldı.
Kuru bugünkü yazısında, yeni seçim kanunu ile ortaya çıkan milletvekili dağılımı senaryolarını analiz etti.
Kuru değerlendirmesinde, “Tüm stratejilerin en baştan kurulmasını gerektiren bu düzenlemeyle birlikte, ittifakların kaç liste halinde seçime katılacağı önem kazandı. 2018’de sandalyeler ittifak üzerinden dağıtıldığı için ortak liste koşulu yoktu” ifadelerini kullandı.
Yazının sonunda ise “Sonuç olarak Cumhur İttifakı’nın %44 ile TBMM’de çoğunluğu elde ihtimali mevcut. Bu ihtimal muhalefetin ve iktidarın karşılıklı ittifak davranışına ve liste stratejisine doğrudan bağlı. Bu farklılıklara göre Cumhur İttifakı’nın vekil sayısı %44 oy oranıyla 262 ile 312 arasında değişebilir” değerlendirmesi yapıldı.
Nezih Onur Kuru’nun yazısı şöyle:
Cumhur İttifakı’nın %44 ile TBMM’de çoğunluğu elde ihtimali mevcut. Bu ihtimal muhalefetin ve iktidarın karşılıklı ittifak davranışına ve liste stratejisine doğrudan bağlı.
Siyasette tüm stratejileri değiştiren yeni seçim yasası TBMM’den geçti. Yeni yasa birçok başlıkta Türkiye’de seçim temsil ve adaleti ile seçim güvenliğini daha tartışmalı hâle getirdi. Bu hamleleri hatırlatmak için 3 ana madde halinde sıralamak ve özetlemek mümkün:
1-İttifakların milletvekili sayısı hesaplanmasında devre dışı bırakılması ile yeni partilerin TBMM’de temsil imkanının zorlaştırılması. D’Hondt sisteminin sağladığı avantaj ile Cumhur İttifakı’na %43 oy oranıyla dahi meclis çoğunluğu imkânı yaratılması. İttifak sisteminin seçimdeki karşılığının ortadan kaldırılmasının neticesinde, muhalefet partilerinin %60’a ulaşsa dahi güçlendirilmiş parlamenter sisteme dönüşü sağlayacak sandalye sayısını elde etmesinin neredeyse imkânsız hale getirilmesi. Böylece 6 partili ortak masanın stratejik öneminin ortadan kaldırılması.
2-Siyasi partilerin seçime girmesini zorlaştıracak düzenlemelerle HDP’nin kapatıldığı senaryoda HDP’ye oy veren en az 6 milyon seçmenin temsilinin engellenmesi. Diğer partileri de kurultaylarını yapmaya zorlayarak bu partilerdeki iç çalkantıların köpürtülmesi. Bu konuda özellikle CHP hedef alınıyor.
3-Seçim kurullarında kura yöntemiyle atamanın getirilmesi ve kıdemli hakimler yerine iktidar tarafından yeni atanmış hakimlerin önünün açılması.
Bu yazıda seçim temsil ve adaleti başlığı kapsamında, ilk maddede açıkladığım milletvekili sayısı hesaplama yöntemindeki değişikliğe ve sonuçlarına odaklanacağım. Önce ittifakların etkisinin ortadan kaldırılmasıyla Cumhur İttifakı’nın elde ettiği sayısal avantajı masaya yatıracağım. Sonra Millet İttifakı’nın (6’lı masanın) bileşenlerinin farklı seçim listesi stratejilerine göre sonucu ne derecede değiştirip değiştiremeyeceğini ele alacağım.
MİLLETVEKİLİ SAYISININ HESAPLANMASINDA DEĞİŞİKLİKLER VE İKTİDARIN GERİ KAZANDIĞI AVANTAJI
2018 seçimlerinde milletvekili dağılımı hesaplamasında ittifaka katılan partiler için, parti oyu değil toplam ittifak oyu kullanılıyordu. Bu sayede Millet İttifakı, seçim bölgelerinde birinci sırada gelen parti lehine sonuç veren bir metot niteliğindeki D’Hondt hesabı sayesinde, birçok seçim bölgesinde avantaj elde etti. Cumhur İttifakı’nın vekil sayısı toplamda 14 düşerken, Millet İttifakı 19 sandalye daha kazandı.
Millet İttifakı Cumhur İttifakı’nın kazanabileceği 21 sandalyeyi ittifak sayesinde elde etti.