ABD, son 200 yılda Orta ve Güney Amerika ile Karayipler’de çok sayıda askeri ve gizli operasyona imza attı.
19. yüzyıl sonlarından 20. yüzyıl başlarına uzanan “Muz Savaşları”, ABD şirketlerinin çıkarlarını korumayı amaçlayan ilk geniş çaplı müdahaleler olarak kayda geçti.
1934’te Başkan Franklin D. Roosevelt döneminde ilan edilen “İyi Komşuluk Politikası”, Latin Amerika’ya müdahale etmeme vaadi taşısa da, Soğuk Savaş yıllarında bu yaklaşım terk edildi. 1947’de kurulan CIA, seçilmiş solcu liderleri devirmeyi hedefleyen birçok operasyonun merkezinde yer aldı.
ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Venezuela'ya saldırısı ve bölgedeki sol yönetimlere tehditleri artırması, geçmişteki benzer müdahaleleri yeniden gündeme getirdi.
1950’ler – Guatemala
1954’te Guatemala'nın seçilmiş Devlet Başkanı Jacobo Arbenz Guzman, CIA destekli yerel güçler tarafından devrildi. Arbenz’in ABD’li şirketleri kamulaştırma planları, Washington’da tepkiyle karşılandı. Darbe sonrası ülke, onlarca yıl süren bir iç savaşa sürüklendi.
1960’lar – Küba
1959’da Fidel Castro iktidara geldikten sonra CIA, Kübalı sürgünleri eğiterek komünist rejimi devirmeyi hedefledi. 1961’de Başkan John F. Kennedy döneminde düzenlenen Domuzlar Körfezi Çıkarması başarısız oldu ve Castro yönetimi daha da güçlendi.
1960’lar – Brezilya
Sosyal reformlar ve kamulaştırmalarla öne çıkan Devlet Başkanı Joao Goulart, CIA destekli siyasi ve askeri baskılar sonucunda 1964’te darbeyle devrildi. Ülkede 1985’e kadar sürecek ABD yanlısı bir askeri rejim kuruldu.
1960’lar – Ekvador
ABD, Küba ve Sovyetler Birliği’ne yakın politikalar izleyen yönetime karşı anti-komünist propaganda ve finansman sağladı. 1963’te askeri darbe gerçekleşti, Küba ile ilişkiler kesildi.
1960–70’ler – Bolivya
CIA, 1964’te Devlet Başkanı Victor Paz Estenssoro’ya karşı darbeyi destekledi. 1971’de ise Juan Jose Torres, ABD destekli bir başka askeri darbeyle devrildi. Darbe lideri Hugo Banzer, yıllarca iktidarda kaldı.
1970’ler – Şili
CIA, Devlet Başkanı Salvador Allende’nin iktidardan uzaklaştırılması için ekonomik ve siyasi operasyonlar yürüttü. 1973’te General Augusto Pinochet öncülüğündeki darbe sırasında Allende, kuşatılan sarayında kendini vurarak öldü. Pinochet’nin ABD destekli diktatörlüğü 17 yıl sürdü.
1970’ler – Condor Operasyonu
1975’te CIA desteğiyle kurulan Condor Operasyonu, Arjantin, Bolivya, Brezilya, Şili, Uruguay ve Paraguay’daki askeri rejimleri kapsadı. Muhaliflere yönelik kaçırma, işkence ve infazlarla en az 97 kişinin öldüğü bildirildi.
1980’ler – El Salvador
ABD tarafından eğitilen Atlacatl Taburu, 1981’de El Mozote köyünde yaklaşık 1000 sivili katletti. ABD, bu dönemde El Salvador’a askeri yardımı ciddi biçimde artırdı.
1980’ler – Grenada
1983’te ABD, Operation Urgent Fury kapsamında Grenada’yı işgal etti. Amaç, Marksist yönetimi devirmek ve Küba etkisini sonlandırmaktı.
1989 – Panama
ABD, Operation Just Cause adıyla Panama’yı işgal ederek Devlet Başkanı Manuel Noriega’yı kaçırdı. Operasyon, uyuşturucu suçlamalarıyla gerekçelendirildi; can kayıplarının gerçek sayısı ise tartışmalı kaldı.
(Kaynak: Nefes)