Bilinçli olarak 7-8 yaşımdan beri müzik dinliyorum.
Spotify verilerine göre yılda 40-60 bin dakikamı müziğe ayırıyorum.
78 yaşıma geldim, bir hâkimin mahkemede bir insana bu soruyu sorduğuna tanık olmadım.
Müziği bırakalım;
siyasi tarafına bakalım.
12 MART’IN, 12 EYLÜL’ÜN, 28 ŞUBAT’IN
SORMADIĞI SORUYU SORMAK
27 Mayıs askerî darbesinde 13 yaşındaydım.
12 Mart Muhtırası’nda 24 yaşımdaydım.
Askerî ara rejimin mesela Zeki Müren’e bu soruyu sorduğuna tanık olmadım.
12 Eylül askerî darbesinde 43 yaşımdaydım.
Bir hâkimin mesela Bülent Ersoy’a bu soruyu sorduğuna tanık olmadım.
28 Şubat döneminde 50 yaşımdaydım.
Bir hâkimin mesela Ferdi Özbeğen’e böyle bir soru sorduğunu görmedim.
Nasip bugün görmekmiş…
SANATÇIYA SORULAN
“PERPERİŞAN” BİR SORU
Beni dehşete düşüren o soruyu, dün İstanbul 54’üncü Asliye Ceza Mahkemesi’nde hâkim, “Perperişan” şarkısı için Mabel Matiz’e sordu:
“Bu şarkı, bir kadının bir kadına mı yoksa bir erkeğin bir erkeğe söylediği bir şarkı mı?”
Arkasından da “Bu kelimeler ne anlama geliyor?” diye sormuş:
(*) “Cici toy bebe”
(*) “Sal kuşu hanesine, yanmalı hangisine…”
BU DURUMDA MESELA BİRİNE
“BEBEĞİM” DERSEK NE OLUYOR
Ne anlıyoruz bundan?
Demek ki bu sözleri ya bir kadın bir başka kadına, ya bir erkek başka bir erkeğe söyleyebilirmiş…
Bir erkeğin bir kadına veya bir kadının bir erkeğe söylemesi ihtimali görünmüyor…
Demek ki artık bir kadına “Bebeğim” derken iki defa düşünmemiz gerekecek.
“Sevgilim” derken de dikkat edin, çevreden biri duyup CİMER’e veya sosyal medya üzerinden savcılara ihbar etmesin.
İDDİANAMEYE GÖRE
MABEL MATİZ’İN SUÇLARI
İddianamede ise Mabel Matiz’in bu şarkıda hangi suçları işlediği şöyle sıralanıyor:
(*) “Cinsel arzuyu dolaylı biçimde tahrik etmek…”
(*) “Bedensel ve ruhsal metaforlarla erotik çağrışımlar içermek…”
(*) “Cinsel birleşmeye yönelik betimlemeler yapmak…”
Bir adım ötesi, Manifest grubu iddianamesindeki gibi “Dans eylemi gerçekleştirmek amacıyla çete kurmak” olacak.
Vallahi inanamadım 21’inci yüzyıl Türkiye’sinde bir mahkemede böyle bir sorunun sorulabildiğine…
İYİ Kİ ŞARKIYI JİNEKOLOJİK MUAYENE
İÇİN HASTANEYE GÖNDERMEMİŞLER
Olay burada da kalmamış.
Savcı, şarkıyı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na ihbar etmiş.
Dosyanın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bildirilmesini, bakanlığın Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kurulu’ndan “şarkı sözlerinin müstehcen olup olmadığının tespiti için” rapor aldırılmasını talep etmiş.
Hâkim de kabul etmiş.
Küçük dilimi yutacaktım.
Şarkıyı bir jinekolojik kontrol için hastaneye göndermedikleri kalmış.
BU SORUYU OKURKEN AKLIMA
GELEN HALK ŞARKILARI
Haberi okurken bazı halk şarkıları aklıma geldi.
Mesela İbrahim Tatlıses’in “Saza Niye Gelmedin”i…
Çok sevdiğim bir şarkıdır.
Ahmet Kaya’dan da İbrahim Tatlıses’ten de çok dinledim.
Bu şarkının sözleri çok tartışılmıştır.
Sözlerinde “Saza niye gelmedin, Meclis’e niye gelmedin”, “Geçen cuma gelecektin” gibi ifadeler var.
Orta Doğu kültüründe daha çok erkeklere ait bir birlikteliği ifade eden kavramlar bunlar.
BİLAL OĞLAN’I CANDAN ERÇETİN Mİ
SÖYLEMELİ, MUSTAFA ERTÜRK MÜ
Mesela “Pencere Açıldı Bilal Oğlan” şarkısı…
İki dizesi şöyle:
“Ben sana varmam Bilal Oğlan, ben sana varmam
Yedi yıl karşımda dursan yine sana yalvarmam…”
Bu şarkıyı Mustafa Ertürk söylüyor.
Aynı şarkıyı Candan Erçetin de söylüyor.
Sizce hangisi söylemeli, önceki gün sorulan soru çerçevesinde düşündüğümüzde…
Kim kime “varıyor”…
Candan Erçetin söylediğinde bir kadın bir erkeğe varıyor da…
Mustafa Ertürk söylediğinde kim kime varıyor?
Allah aşkına bugüne kadar bir savcının, bir hâkimin aklına “Bu şarkıyı kime söylüyor?” diye sormak geldi mi?
SAYIN CHATGPT, SİZCE MABEL
MATİZ BU ŞARKIYI KİME SÖYLEDİ
Ama hâkim benim aklıma da soktu bu soruyu.
Dün ChatGPT’ye iki şarkıyı da sordum.
“Mabel Matiz’in Perperişan şarkısı bir erkeğe mi, kadına mı yazılmıştır?”
Gelen cevap aynen şöyleydi:
(*) “Hitap edilen kişinin cinsiyetini belirten tek bir kelime yok.”
(*) “ ‘Sen’ zamiri üzerinden, tamamen cinsiyet-nötr bir anlatım var. Bu, Mabel Matiz’in çok bilinçli kullandığı bir yöntem.”
(*) “Mabel Matiz, röportajlarında sık sık ‘şarkılarının herkesin kendi hikâyesine oturmasını istediğini’ söylüyor.”
(*) “Perperişan, bir kişiden çok bir hâle, bir ilişki biçimine, bir çöküşe yazılmış bir şarkı.”
ŞEYTAN DÜRTTÜ, AYNI SORUYU
SAZA NİYE GELMEDİN İÇİN DE SORDUM
Şeytan dürttü, hadi “Saza Niye Gelmedin” için de aynı soruyu sorayım dedim.
Ona gelen cevap aynen şöyleydi:
(*) “Şarkının sözlerinde cinsiyeti açık eden bir kelime yok.”
(*) “Bu nedenle teknik olarak iki şekilde de okunabilir.”
(*) “Kültürel bağlam: Klasik Türk müziğinde anlatıcı çoğu zaman erkek bakış açısıdır. Dinleyici de bunu otomatik olarak böyle algılar. Ama modern yorumda cinsiyet-nötr kabul edilir.”
Şeytan bir kere daha dürttü, aynı soruyu “Pencere Açıldı Bilal Oğlan” şarkısı için de sordum.
Gelen cevap yine aynıydı.
Her üç şarkı için de ChatGPT’den gelen yorumlar birbirinin neredeyse aynısıydı.
ZEKİ MÜREN’İN “MANOLYA”SI
TANGO’DAKİ “PAPATYA” KİMDİR
Aklımda kalan ilk şarkı nedir, hatırlamıyorum.
1955’te 8 yaşındaydım ve o yıl evimizdeki lambalı radyoda Zeki Müren’in “Manolyam” şarkısını dinlediğimizi hatırlıyorum.
Halamın benden büyük kızı Özden ablamdan “Papatya gibisin beyaz ve ince” şarkısını dinlediğimi hatırlıyorum.
1960’lara geldiğimizde artık büyümüştüm.
O yıllardan aklımda güçlü olarak kalan ilk şarkılardan biri Bryan Hyland’ın “Sealed With a Kiss”iydi.
“Bir öpücükle mühürlenmiş.”
Zeki Müren “Manolyam” derken bunu kime söylemiştir?
“Papatya gibisin” derken kimi kastederiz?
“Öpücükle mühürlenen” kimdir?
Öpücükle bir erkek mi, yoksa bir kadın mı mühürler?
MUAZZEZ ERSOY VE BEDİA AKARTÜRK’ÜN
SARILDIĞI “EMİNEM” ERKEK MİDİR, KADIN MI
Ha bir de “Oy Oy Eminem” var…
Muazzez Ersoy, Bedia Akartürk, Ferda Gül bu şarkıyı sizce kimin için söylüyor?
“Sabahtan gördüm seni çok beyaz geldin bana…
Oy sana sarılayım of of Eminem” derken kime sarılıyor, Allah aşkına?
“Anan vermedi bana seni” derken, bu üç kadın anasından bir erkeği mi istemişler, yoksa bir kızı mı?
Sordunuz mu bu sanatçılara hiç erkek erkeğe mi, kadın kadına mı diye?
Bir kadın Beatles’ın “And I Love Her” şarkısını söylerse ne soracaksınız?
“Size ne der…”
BU SORU SİZE SORULSA
NE CEVAP VERİRSİNİZ
Mabel Matiz bir sanatçı ve tam bir sanatçı duygusuyla çok zarif bir cevap vermiş:
“Bu soruyu üzücü ve kalp kırıcı buluyorum. Bu soruyu bir arabesk şarkıcısına sorsaydınız soramayacaktınız. Herkes herkes için söyleyebilir. Bunun sınırını benim koymam haddime değil.”
Müzik, şiir, sinema; sanatın anlamı, her birimizin kendimize ait çok özel ve mahrem sözlüklerinde karşılık bulan şeylerdir.
Mabel Matiz, kendi yazdığı şarkı için “Sınırlarını koymak haddime düşmez” diyor.
BU SORU BUGÜN SORULUYORSA
ÖVÜNÜLECEK BİR HATIRA OLMAZ
Yani sayın savcılar ve hâkimler…
Bir şarkının kime yazıldığını merak edebilirsiniz.
Ama bunu mahkeme salonunda sormak ayrı bir şey.
Çünkü o sorunun cevabı asla hukukun meselesi olamaz.
Olmamalı.
Diyeceğim…
12 Mart, 12 Eylül, 28 Şubat bu soruyu kimseye sormadı.
Bugün soruluyorsa…
Bugünün siyasetçisi için de, yargı üyesi için de pek övünülecek bir hatıra olmaz.