Ticaret Bakanlığı tarafından hayata geçirilen Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) ile emlak ilanlarında yeni dönem başladı. Yanıltıcı ve sahte ilanların önüne geçmeyi amaçlayan uygulama kapsamında satılık taşınmaz ilanlarında kimlik ve yetki doğrulaması zorunlu hale getirildi.
Yeni sistemle birlikte konutunu satmak isteyen yurttaşların e-Devlet üzerinden kimlik ve ilan doğrulaması yapması gerekiyor. Mal sahibinin, ilgili emlak işletmesine e-Devlet aracılığıyla ilan yetkisi vermesi şart koşuluyor. Uygulama önce kiralık konutlarda başlatıldı, ardından ticari gayrimenkuller kapsama alındı. Son olarak satılık konutlar da sisteme dahil edildi.
TÜM SATILIK TAŞINMAZLAR İÇİN ZORUNLU
1 Şubat’ta pilot illerde başlayan uygulama, 15 Şubat itibarıyla satılık konut ilanları dahil olmak üzere tüm satılık taşınmaz ilanları için zorunlu hale geldi. Sahte ve yanıltıcı ilanların yanı sıra manipülatif fiyat artışlarını önlemeyi hedefleyen Elektronik İlan Doğrulama Sistemi, artık tüm satılık taşınmazlarda uygulanacak.
Bu kapsamda yalnızca emlak ofisiyle sözleşme yapılması yeterli olmayacak. Ayrıca e-Devlet üzerinden yetki verilmesi gerekecek.
BİREYSEL İLANLARDA YETKİ ŞARTI YOK
Yetki doğrulama zorunluluğu, emlak ofisi aracılığıyla ilan verecek kişiler için geçerli olacak. Bireysel ilanlarda ise bu şart aranmayacak. Ancak bireysel ilanlar sadece taşınmazın sahibi, eş veya birinci ve ikinci derece kan hısımları tarafından verilebilecek.
Sistem, bu kişiler dışında ilan girişine izin vermiyor. İlan platformunda ilgili alana taşınmaz numarasının girilmesi zorunlu tutuluyor. Malik ve hısımlık kontrolü sistem tarafından otomatik olarak yapılıyor.
Mal sahibi satış sürecini emlak ofisiyle yürütecekse ilk adım yazılı sözleşme yapılması olacak. Yetkilendirme sözleşmesinin en az iki nüsha düzenlenmesi ve taraflarda birer kopya bulunması gerekiyor.
GERÇEK DEĞERİN ALTINDA BEYANA TAKİP
Gayrimenkul satışlarında tapu harcını düşürmek amacıyla taşınmazın gerçek değeri yerine rayiç bedelin gösterilmesi uzun süredir tartışma konusu. Uzmanlara göre EİDS sistemi, mevcut denetimlere ek olarak bu sürecin takibine katkı sağlayacak.
Sektör temsilcilerinin aktardığına göre sistem, Tapu ve Kadastro verileriyle entegre çalışıyor ve her taşınmaz için özel bir kimlik numarası bulunuyor. Bu numara üzerinden ilan bedeli ile beyan edilen değer karşılaştırılabilecek. Böylece gerçek değerin altında beyanların tespit edilmesi mümkün olacak.
YETKİ DOĞRULAMA SÜRECİ NASIL İŞLEYECEK?
Taşınmaz sahibi, e-Devlet üzerinden EİDS yetki işlemleri bölümüne girerek satışa konu gayrimenkulü seçecek. Ardından çalışacağı emlak danışmanının yetki belge numarasını sisteme girerek yetki süresini tanımlayacak.
Sistem tarafından oluşturulan taşınmaz kimlik numarası emlak danışmanına iletilecek. Danışman bu numara ile ilan portalına giriş yapacak ve yetki doğrulaması mevcutsa ilan yayımlanabilecek.
YETKİ SÜRESİ EN AZ ÜÇ AY
Yetki süresi üç aydan kısa olamayacak. Verilen yetki iptal edilebilecek ancak iptal durumunda ilan yayından hemen kaldırılmayacak. İptal işlemi yeni ilan girişini veya süresi dolan ilanın yenilenmesini engelleyecek. Yetki süresi en az üç ay olmak şartıyla uzatılabilecek.
Verilen yetkinin tapuda işlem yapılmasına imkan tanıyıp tanımadığına ilişkin endişelere karşılık, bu yetkinin yalnızca ilan platformunda ilan verilmesine yönelik olduğu, tapu işlemlerinde kullanılamayacağı belirtiliyor.
KAÇAK EMLAKÇILARA KARŞI DÜZENLEME
Sektör temsilcileri, sistemin en önemli açıklarından birinin aynı taşınmaz için birden fazla emlakçıya yetki verilebilmesi olduğunu ifade ediyor. Bu durumun mükerrer ilanlara ve hizmet bedeli uyuşmazlıklarına yol açabileceği değerlendiriliyor.
Türkiye Tüm Emlak Müşavirleri Federasyonu Başkanı Hacı Ali Taylan, sistemin sektörde önemli bir düzenleme sağladığını belirtti. Daha önce kiralık ilanlarda uygulanan sistemin satılık konutlarda da devreye alınmasının hem tüketici hem sektör açısından olumlu sonuçlar doğuracağını ifade etti.
Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı ise düzenlemenin sahte ilan, yetkisiz portföy girişi ve ilan kirliliğiyle mücadelede kritik rol oynayacağını söyledi. Özelmacıklı, kimliği belirsiz hesaplar üzerinden ilan verilemeyeceğini ve yalnızca yetki belgesi sahibi emlak işletmelerinin sisteme dahil olabileceğini kaydetti.
Hisseli tapularda bir hissedarın izin vermesinin yeterli olacağını belirten Özelmacıklı, miras intikali yapılmamış taşınmazlarda ise tapu tescil işlemleri tamamlanmadan ilan verilemeyeceğini ifade etti. Tapusuz, yabancılara ait ve dernek ile vakıf statüsündeki bazı taşınmazların kapsam dışında olduğunu aktaran Özelmacıklı, malik türünün gerçeğe aykırı beyan edilmesi halinde yetki belgesinin iptaline kadar varan yaptırımlar ve 684 bin 214 TL’ye ulaşabilen idari para cezalarının uygulanabileceğini bildirdi.