İnönü Üniversitesi’nde geçtiğimiz günlerde yapılan sekizli çapraz böbrek naklinin arkasındaki tarihi başarı, Prof. Dr. Mehmet Haberal'ın 1975 yılında gerçekleştirdiği ilk organ nakline   ve  geliştirdiği  buluşlara dayanıyor. Tıp tarihini değiştiren Prof. Dr. Haberal'ın, bundan tam 42 yıl önce de, (1984 yılında ) ABD’den getirilen böbreklerle 25 saat süren kesintisiz bir ameliyat  serisiyle beş kişiye hayat verdiği,ve yine o tarihe kadar 175 kişiye böbrek naklettiği ortaya çıktı.

Türkiye ve dünya, Prof. Dr. Mehmet Haberal’ı 3 Kasım 1975 tarihinde, Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri’nde bir anneden 12 yaşındaki oğluna gerçekleştirdiği ilk böbrek nakliyle tanıdı. Ancak Prof. Dr. Haberal’ın vizyonu yalnızca bu başarıyla sınırlı kalmadı. 1984 yılında, dönemin kısıtlı imkânlarına rağmen, Amerika’dan getirilen böbreklerle 25 saat süren aralıksız bir ameliyat maratonunda beş hastayı sağlığına kavuşturduğu, tıp tarihinin altın sayfalarında yer alıyor.Haberal  ayrıca ABD’den gelen böbreklerle,o tarihe kadar 175 kişiye böbrek nakli yaptığı   ortaya çıktı..

12 Saatten 95 Saate Uzanan Tıbbi Devrim

Bu mucizevi operasyonların arkasında ise Haberal'ın bir başka büyük buluşu yatıyordu. Haberal, 39 yaşında genç bir bilim insanıyken; 12 saat olarak bilinen, ölüden alınan böbreğin özel şartlarda saklanma süresini 48-95 saate kadar çıkarabilen yeni bir yöntemi tıp dünyasına kazandırdı. Bu devrimi, 23-25 Kasım 1983 tarihlerinde Zürih’te toplanan Avrupa Transplantasyon Birliği’nin ilk toplantısında duyurarak tarihe geçti. Prof. Dr. Haberal’a bu üstün başarısı nedeniyle “Sedat Simavi Vakfı Sağlık Bilimleri Ödülü” verilmişti.

"Amerika’dan 5 Böbrek Geliyor, Belki Size de Uyar"

1984 yılında ulusal basının manşetlerini "Amerika’dan Gelen Böbrekler Hayat Kurtarıyor" haberleri süsledi. O günlerde suni böbrek cihazlarını ve organ nakli tekniklerini Türkiye’ye getiren Hacettepe Üniversitesi Genel Cerrahi Bölümü Profesörlerinden Mehmet Haberal’ın telefonu ısrarla çalar. Muayene ettiği hastasından izin isteyip ahizeyi kaldıran Prof. Dr. Haberal, kısa süren bir İngilizce konuşmasının ardından sevinç ve mutluluk parıltıları saçan gözlerini hastasına çevirerek şöyle fısıldar: "Amerika’dan beş tane daha böbrek geliyor. Belki size de uyabilir."

Bu umut verici haber, bir anda Bursa’ya, Konya’ya, İstanbul’a ve diğer illerdeki hastalara kadar ulaşır. Hastalar uçakla, arabayla, trenle akın akın Ankara Hacettepe Hastanesi’ne gelmeye başlar.

Havaalanında Büyük Telaş

Prof. Dr. Haberal, vakit kaybetmeden arabasına atlayıp Esenboğa Havaalanı’na gider. New York Üniversitesi Hastanesi’nden yollanan ve "hayat kurtaracak" olan beş böbrek, Almanya üzerinden Türk Hava Yolları uçağıyla Başkent'e gelir. Uçak piste indiği an, Prof. Dr. Haberal ile birlikte gümrükçüsünden polisine, kargo görevlisine kadar Esenboğa’daki tüm personel seferber olur. Özel koruma kutuları, yolculardan bile önce Hocaya teslim edilir.

Zamanla Amansız Bir Yarış

ABD’de tıbben hayatını kaybetmiş insanların vücudundan çıkarılan bu böbreklerin yaşayabilme süresi maksimum 108 saattir. Prof. Dr. Haberal, kutuları teslim alır almaz önce kolundaki saate, ardından kutuların üzerinde yazan organların alınış saatine bakar: "Henüz 72 saat olmuş. Akşam saat 20.00’de ameliyatlara girebiliriz," diyerek yola koyulur.

Böbrekler Hacettepe Hastanesi'ne ulaştığında, Genel Cerrahi bölümünün kapısında biriken hastalar ve yakınları Haberal Hoca'nın etrafını sarar. Hemen kan gruplarına göre teknik ve laboratuvar çalışmaları başlatılır. O günün beş şanslı kişisi, bekleyen 40 hasta arasından seçilir.

25 Saat Süren Kesintisiz Operasyon: 5 Böbrek, 5 Hayat

Prof. Dr. Haberal’ın sabahın ilk ışıklarıyla başlayan koşuşturması, saat 20.00’den sonra ameliyathanede çok daha süratli bir biçimde devam eder. İçeri ilk olarak Konya’dan gelen 21 yaşındaki Mehri Tutar alınır. 4 saat 3 dakikalık titiz bir uğraşın ardından genç kız yeni böbreğine kavuşur.

Birinci operasyon başarıyla sonuçlanırken, ikinci ameliyat çoktan başlamıştır. İki, üç, dört ve beş derken... ABD’den gelen tüm böbrekler, tam 25 saat süren aralıksız ameliyatlarla tüm hastalara başarıyla nakledilir. Ortada 5 böbrek ve yeniden yeşeren 5 hayat vardır.

Sadece Neşterle Değil, Yasalarla da Hayat Kurtardı

Prof. Dr. Mehmet Haberal, hekimliği sadece önüne getirilen hastayı iyileştirmek olarak görmedi. Organ nakline izin veren yasanın Meclis’ten çıkması için aylarca çaba sarf etti. Yasayı, Meclis koridorlarında milletvekillerine tek tek anlattı. Organ naklinin önündeki dinsel sanılan engelleri büyük bir anlayışla karşılayarak konuyu Diyanet İşleri Başkanlığı'na taşıdı. Dönemin Diyanet İşleri Başkanı Tayyar Altıkulaç, milyonlarca televizyon seyircisinin önünde organlarını bağışladı. Sonunda, ölüden hastaya organ nakline izin veren 2238 Sayılı Yasa, 3 Haziran 1979’da çıktı. Bu yasa, bugün bile dünyanın örnek aldığı ve uyguladığı bir örnek bir yasa oldu.

Dünyanın Kalbi İstanbul’da Attı

Haberal hoca,tüm bu tarihi başarıları, bugün Türkiye'yi dünyada zirveye taşıdı. Dünya Organ Nakli Derneği’nin 30. Uluslararası Kongresi, Başkent Üniversitesi Kurucusu Prof. Dr. Mehmet Haberal’ın öncülüğünde, 2024 yılında tarihinde ilk kez ülkemizin ev sahipliğinde İstanbul’da gerçekleşti. 22-25 Eylül 2024 tarihlerindeki bu dev kongrede, Dünya Organ Nakli Derneği tarafından Prof. Dr. Mehmet Haberal’a organ nakli alanındaki en seçkin dünya ödülü olan “Medawar Ödülü” takdim edildi.

Atina Tarihinde İlk Kez Bir Türk'e Ödül

Prof. Dr. Haberal'ın başarıları sınırları aşmaya devam etti. Platon’un 2400 yıl önce kurduğu ve Sokrates gibi birçok filozofu yetiştiren Atina Akademisi (Yunanistan Akademisi), 2400 yıl sonra Yunan olmayan ilk yabancıya, bir Türk bilim insanı olan Prof. Dr. Mehmet Haberal’a Yüksek Şeref Ödülü’nü verdi.

Mısır’dan Yaşam Boyu Başarı Ödülü

Prof. Dr. Mehmet Haberal, ayrıca Mısır'da ilk kez bir bilim insanına verilen **"Yaşam Boyu Başarı Ödülü"**ne layık görüldü. Türkiye'yi uluslararası alanda temsil eden Haberal, konuşmasında organ nakli sürecindeki gelişmeleri aktararak tüm dünyaya organ bağışı çağrısında bulundu.

Ay-Yıldızlı Bayrak Kuveyt’te Dalgalandı

Dünyanın dört bir yanında saygıyla anılan Türk bilim insanı Prof. Dr. Mehmet Haberal, uluslararası tıp camiasının en önemli buluşmalarından biri olan Asya Transplantasyon Derneği’nin 19. Kongresi’nde de onur konuğu olarak ağırlandı. Kuveyt City’de gerçekleştirilen ve 800’ü aşkın bilim insanının katıldığı kongrede, dünya Haberal Hoca'yı başarılarıyla ayakta alkışladı; Ay-Yıldızlı bayrağımız bir kez daha bilim zirvesinde dalgalandı

.Onlarca Kongre.Binlerce organ nakli.. Vitrinlere sığmayan yüzlerce ödül ve başarı..İşte Prof.Dr.Mehmet Haberal..