8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nün ardından Türkiye’de kadınların hem çocuk sahibi olması hem de çalışma hayatında kalabilmesi için yürütülen çalışmalar yeniden gündeme geldi. Devletin yeni stratejisi kapsamında kadınların doğum yaptıktan sonra istihdamdan kopmaması ve kariyerlerini sürdürebilmesi hedefleniyor.

Bu kapsamda doğum sonrası işten ayrılma oranları, doğum izinleri, yeni yasa teklifleri ve kadınlara sağlanan doğum yardımlarıyla ilgili veriler dikkat çekiyor.

DOĞUM SONRASI İŞTEN AYRILMA ORANI YÜKSEK

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Nüfus Politikaları Kurulu’na sunulan araştırmaya göre, son 10 yılda doğum yapan yaklaşık 2 milyon kadının çalışma hayatındaki durumu incelendi.

Araştırma sonuçlarına göre doğum yapan iki kadından biri bir yıl içinde işini bırakıyor. Doğum sonrası ilk 6 ayda kadınların yüzde 39,9’u işten ayrılıyor. Başka bir ifadeyle doğum yapan her 100 kadından yaklaşık 40’ı çalışma hayatından çekiliyor.

Doğumdan sonraki 36 aylık dönemde işten ayrılan kadınların oranı yüzde 72,8’e ulaşıyor. Bu oran 24 ayda yüzde 68,1, 12 ayda ise yüzde 56,5 olarak hesaplandı. Doğum sonrası işten ayrılan kadınların ortalama yaşı ise 30,73 oldu.

Kadınların doğum sonrası işten ayrılmasındaki en önemli nedenler arasında çocuk bakım maliyetleri ve düşük maaş öne çıkıyor.

KADINLARIN İŞGÜCÜNE KATILIMI EĞİTİMLE ARTIYOR

Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre 15 ve üzeri yaştaki kadınların işgücüne katılım oranı yüzde 36,8 seviyesinde bulunuyor. Eğitim düzeyi yükseldikçe kadınların işgücüne katılım oranı da artıyor.

Lise mezunu kadınlarda işgücüne katılım oranı yüzde 38,5 iken üniversite mezunlarında bu oran yüzde 68,7’ye yükseliyor. Aynı yaş grubunda kadınların istihdam oranı yüzde 32,5 olarak hesaplandı.

Kadınların istihdamda yarı zamanlı çalışma oranı yüzde 18,3 olurken, hanesinde 3 yaşın altında çocuğu bulunan 25-49 yaş grubundaki kadınların istihdam oranı yüzde 26,9 seviyesinde gerçekleşti.

Üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarında çalışan kadınların oranı ise yüzde 21,5 olarak kaydedildi.

DOĞUM İZNİ 24 HAFTAYA ÇIKARILACAK

Doğum oranlarını artırmak amacıyla hazırlanan yeni yasal düzenlemelerin ramazan bayramı sonrasında Meclis’te yasalaştırılması planlanıyor.

Yeni düzenlemeye göre ister memur ister işçi olsun çalışan kadınlar için doğum izni 16 haftadan 24 haftaya çıkarılacak. Artırılacak 8 haftalık izin doğum sonrası izne eklenecek. Kadınlar doğuma iki hafta kalana kadar iş yerlerinde çalışabilecek.

Ayrıca babalık izninin de genişletilmesi planlanıyor. Mevcut uygulamada 5 gün olan babalık izni memurlarda olduğu gibi 10 güne çıkarılacak. Koruyucu ailelere de aynı izin hakkı tanınacak.

Kadın konukevlerinden yararlanan ve yeterli geliri bulunmayan kadınlar ile yanlarındaki çocuklara ise harçlık verilmesi öngörülüyor.

DOĞUM İZNİ ÖDEMESİ ARTACAK

Çalışan annelere doğum izni süresince son bir yıldaki kazançları üzerinden iş göremezlik (rapor) ödemesi yapılıyor. Meclis’e sunulan teklif kapsamında doğum izninin 24 haftaya çıkarılmasıyla birlikte bu ödemelerin süresi de artacak.

Mevcut uygulamada 112 gün üzerinden hesaplanan 82 bin 208 TL tutarındaki annelik ödemesi, yeni düzenleme ile 168 gün üzerinden hesaplanacak. Böylece anneye en az 123 bin 312 TL ödeme yapılması öngörülüyor.

Annenin maaşına bağlı olarak ödeme tutarı da artacak. Örneğin 40 bin TL geliri olan bir anneye 149 bin 333 TL, 50 bin TL geliri olana 186 bin 667 TL, 70 bin TL geliri olana 261 bin 333 TL ve 90 bin TL geliri olana 336 bin TL ödeme yapılacak.

DOĞUM İZNİNDE İŞTEN ÇIKARILAN KADININ HAKLARI

Doğum izninde bulunan bir kadın çalışan işten çıkarılırsa belirli haklara sahip oluyor. İş sözleşmesi tazminatsız derhal feshi gerektiren bir neden olmadan sona erdirilmiş ve çalışanın kıdemi bir yıl veya daha fazla ise kıdem tazminatı alma hakkı bulunuyor.

Ayrıca doğum izninde işten çıkarılan kadın çalışan, kıdemine bağlı olarak 2 ila 8 haftalık brüt ücret üzerinden ihbar tazminatı da alabiliyor. Bunun yanında bir ay içinde işe iade davası açma hakkı bulunuyor.

Eşit davranma ilkesinin ihlal edilmesi durumunda ise çalışan ayrıca dört aylık ücreti tutarında eşit davranma ilkesi tazminatı talep edebiliyor.

DOĞUM YARDIMINDAN 859 BİN KADIN YARARLANDI

1 Ocak 2025 itibarıyla doğan ilk çocuk için tek seferlik 5 bin TL destek verilirken ikinci çocuk için aylık 1.500 TL, üçüncü ve sonraki çocuklar için ise aylık 5 bin TL ödeme yapılıyor.

İki, üç ve üzeri çocuk için toplam 510 bin 924 çocuk adına düzenli ödeme gerçekleştirildi. Doğum yardımından yararlanan kadın sayısı ise 859 bin 775’e ulaştı. Bu kapsamda bugüne kadar toplam 12 milyar 77 milyon TL ödeme yapıldı.

Doğum yardımı başvuruları e-Devlet ve “İlk Öğretmenim Ailem” mobil uygulaması üzerinden alındı.

KADIN İSTİHDAMI İÇİN YENİ PROGRAMLAR

Hükümet, sanayiden teknolojiye, girişimcilikten bilimsel araştırmalara kadar birçok alanda kadın istihdamını artırmayı hedefliyor. Bu kapsamda Türkiye genelinde kadın ve genç istihdamını destekleyecek tematik bölgesel kalkınma ve mali destek programları devreye alınacak.

Kadınlara yönelik girişimcilik programlarının yaygınlaştırılması, eğitim ve mentorluk faaliyetlerinin artırılması ve iş birliği platformlarının kurulması planlanıyor. Ayrıca yenilikçi iş fikirlerinin hayata geçirilmesi için mentor havuzları, hızlandırıcı programlar, mikro krediler ve prototip geliştirme hibeleri kadın girişimcilere sunulacak.