Baştan özür dilerim, çok uzun bir yazı olacak, ama derdim de uzun.
Hatta derdimin yanına koyarsanız, bu yazı çok kısa bile kalabilir.
Dün beni en çok etkileyen haber Tunus’tan geldi.
Tunus Müslüman Kardeşler Hareketi’nin eski lideri Raşid el-Gannuşi müebbet hapse mahkûm edilmiş.
16 yıl öncesine döndüm.

TAM 16 YIL ÖNCE
17 ARALIK 2010

17 Aralık 2010…
Tunus’ta Arap Baharı başlıyor.
Ülkeyi 23 yıldır yöneten Zeynel Abidin Bin Ali Tunus’tan kaçıyor.
Ve o günlerde İslami kimlikli bir siyasetçi yükseliyor.
Raşid el-Gannuşi…
Tunus’un en tanınmış İslamcı-demokrat siyasetçilerinden biri. Uzun yıllar Tunus’ta otoriter yönetimlere muhalefet etmiş,
2011’deki Arap Baharı sonrasında ülkeye dönmüş ve siyasette önemli rol oynamış.
Bir dönem Tunus Parlamentosu Başkanı olarak görev yapmış.
Ennahda Hareketi’nin en önemli siyasi figürü…

ARAP BAHARININ EN
GÜÇLÜ HAREKETİ

Başlangıçta Müslüman Kardeşler çizgisine yakın görünen bir hareket.
Ama 2011 sonrasında Gannuşi o hareketi “muhafazakâr demokrat” bir parti olarak tanımlamaya başlamış.
Bu yeni kimliği ile Ennahda, Arap Baharı sonrası yapılan seçimlerde Tunus’un en büyük siyasi güçlerinden biri hâline gelmiş.
İşte bu hareketin efsane ismi Gannuşi…

ŞİMDİYSE TUNUS’TA BİR
TEK ADAM REJİMİ VAR

Şimdiyse Tunus’ta bir anlamda “tek adam rejimi” var.
Ve İslami demokrat akımın öncüsü Gannuşi hapiste.
Tunus Cumhurbaşkanı “Onun hakkındaki kararı bağımsız yargının” verdiğini söylüyor…
Gelin bir bakalım o “bağımsız” denilen yargının, artık siyasetten çekilmiş bir eski lidere yaptığı zulme…

2 YILDA 4 AYRI DAVA
4 AYRI HAPİS CEZASI

(*) Bir mahkeme 2024’te “yasa dışı yabancı finansman” suçlamasıyla ona 3 yıl hapis verdi.
Yetmedi…
(*) Bir başka mahkeme 2025’te “devlet güvenliğine karşı komplo” suçlamasıyla 14 yıl hapis verdi.
Yetmedi…
(*) Bir başka mahkeme, “Instalingo” adlı bir medya şirketi üzerinden manipülasyon ve kara para aklaması yapıldığı gerekçesiyle 22 yıl hapis verdi.
Yetmedi…
(*) Önceki gün, yani 3 Haziran’da “gizli yapılanma” iddiasıyla müebbet hapis verdi.
Hayret…
Demek ki Müslüman ülkelerin “bağımsız yargıları” neredeyse birbirinin “copycat’i”; aynı davaları açıyormuş.

REJİMİN GÜÇLÜ ADAMI: “BEN
DEĞİL BAĞIMSIZ YARGI” DİYOR

Tunus Devleti’nin başındaki “seçilmiş tek kişilik rejim”, bu kararların hepsini “bağımsız yargının” verdiğini söylüyor.
Aynı şey Mısır’da Sisi’nin başına da gelmedi mi?
Onu da “bağımsız yargı” vermişti.
Gannuşi, İslami hareketler içinde en yumuşak liderlerden biriydi.
Ennahda’yı Müslüman Kardeşler hareketinin etkisinden kurtarıp, “çok partili demokrasi, seçimler ve koalisyon” anlayışı içinde bir çizgiye sokmuştu.
Ve 2016’da “siyasi faaliyetler ile dinî faaliyetleri ayırdığını” ilan etmişti.
Tunus’un “bağımsız yargısı” 4 ayrı dava ile işte bu insanı hayatının sonuna kadar hapse gönderdi.

TEK ADAM REJİMLERİYLE
DEMOKRASİ BİRLİKTE YÜRÜYEBİLİR Mİ

Tunus, Müslüman dünyasında Türkiye’den sonra bana en fazla umut veren ülkeydi.
Bakın “tek adam rejimine” geçince sonuç bu oldu.
Hayatım boyunca, “İslam’la demokrasi yan yana yürümez” tezine karşı çıktım.
Safça olsa da bugün hâlâ yürüyebileceğine inananlardanım.
Ama artık şuna daha çok inanıyorum:
“Tek adam rejimleriyle demokrasi yan yana yürümüyor…”
Trump olayı da bize şunu gösterdi:
“Tek adam rejimlerinin ilk yıktığı kale adalet ve yargı oluyor…”

İKİNCİ YAZI

24 YIL ÖNCE BİZİM MAHALLEDEN
ESASLI DAYAK YEDİĞİM İKİ YAZI

2002 yılı…
AKP kurulmuş. Kuruluş Beyannamesi’ni yayımlamış.
2002 Seçim Beyannamesi açıklanmış.
İki metni de çok dikkatle okumuş ve çok beğenmiştim.
AKP’nin yeni genel merkez binasına gidip, orada Genel Başkan Erdoğan’la sohbet etmiştim.
Her şeyi çok modern ve umut verici bulmuştum.
Dönüşte iki yazı yazdım; gözlemlerimi ve duygularımı anlattım.
“Bizim mahalleden” çok dayak yedim o günlerde.
Bazı tanınmış iş insanları gidip Aydın Doğan’a şikâyet ettiler beni.
“Senin genel yayın yönetmenin ne yapmak istiyor?” dediler.

DÜN TBMM KÜTÜPHANESİ 2002-728 NUMARALI
“FABRİKA AYARLARI” BELGESİNE ULAŞTIM

Dün canım çok sıkkındı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Kütüphanesi’nin web sitesine girip 2002-728 numaralı belgeyi çağırdım.
Kapağında AKP’nin sarı ampullü logosu vardı.
Altında şu yazıyordu:
“Kalkınma ve Demokratikleşme Programı…”
AKP’nin girdiği ilk seçim için hazırladığı beyanname…
Bugün artık o beyannameye “fabrika ayarları orijinal belgesi” diyoruz.
Şimdi oradan bazı cümleleri aktaracağım.
Umarım ve dilerim ki bugün o Meclis çatısı altında Kılıçdaroğlu’nun ayak oyunlarını sessizce izleyen AKP’li milletvekilleri de bir kere daha okur.
Bakın neler demişler millete 24 yıl önce…

FABRİKA AYARI MADDE 1:
HERKES ÖZGÜR OLMADIKÇA

(*) "Herkes özgür olmadıkça kimse özgür değildir" özdeyişi, partimizin temel ilkelerindendir. Partimiz, bireyi bütün politikaların merkezine alarak demokratikleşmenin sağlanmasını, temel insan hak ve özgürlüklerini temin etmeyi ve korumayı en önemli ödevleri arasında sayar.”

FABRİKA AYARI 2: LAİK VE
SOSYAL HUKUK DEVLETİ

(*) “Partimiz, Türkiye Cumhuriyeti'nin birlik ve bütünlüğünün, laik, demokratik, sosyal hukuk devletinin, sivilleşmenin, demokratikleşmenin, inanç özgürlüğünün ve fırsat eşitliğinin esas kabul edildiği bir zemindir. Bu özgürlüklerin düzeyi medeni bir toplum olmanın göstergesidir.”

FABRİKA AYARI 3: ÖZGÜRLÜK
OLMADAN DEMOKRASİ OLMAZ

(*) “Halkın özgür iradesine dayanmadan kurulacak hiçbir yapı, bireylere özgürlük ve topluma huzur getiremez. Özgürlükler demokrasinin temelini oluşturur. Hiçbir bireysel ve kurumsal baskı kabul edilemez.”
(*) “Bir toplumdaki en önemli güven unsuru, toplum içinde yaşayan bireylerin kendi hak ve özgürlüklerine saygı duyulduğuna olan inançlarıdır.”

FABRİKA AYARI 4: ATATÜRK
İLKE VE İNKILAPLARI

(*) “Partimiz Atatürk ilke ve inkılaplarını, Türk toplumunu çağdaş uygarlık seviyesinin üstüne çıkarmanın en önemli vasıtası olarak algılar ve bunu toplumsal barışın bir unsuru olarak görür.”

FABRİKA AYARI 5: 4 TEMEL
HAK VE ÖZGÜRLÜK SENEDİ

(*) “Temel hak ve özgürlüklerle ilgili olarak partimiz aşağıdaki hedefleri gerçekleştirecektir:

• Başta İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Paris Şartı ve Helsinki Nihai Senedi olmak üzere Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin insan hakları alanında getirdiği standartlar uygulamaya geçirilecektir.
• Düşünce ve ifade özgürlükleri uluslararası standartlar temelinde inşa edilecek, düşünceler özgürce açıklanabilecek, farklılıklar birer zenginlik olarak görülecektir.

FABRİKA AYARI 6: ÖZGÜR MEDYA
OLMADAN DEMOKRASİ OLMAZ

(*) “Çağımız demokrasilerinin vazgeçilmez koşullarından biri, özgür medyanın varlığıdır. Başta anayasa olmak üzere medyaya ilişkin tüm yasal çerçeve ele alınarak, medyanın ifade özgürlüğüne getirilen ve demokratik toplum düzeninin gerekleri ile bağdaşmayan yasak ve cezalar kaldırılacaktır. Yazılı ve görsel medyanın özgürlükleri titizlikle korunacak ve tekelleşmeye fırsat tanınmayacaktır.”

FABRİKA AYARI 7: HUKUK VE ADİL
YARGILAMA OLMADAN DEMOKRASİ OLMAZ

(*) “Hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı bütün unsurlarıyla gerçekleştirilecektir.”
(*) “Hukukun üstünlüğünü esas alan devlet, vatandaşlarının özgürlük ve haklarının teminatıdır. Dolayısıyla hukuk devleti olmayan ve hukukun hâkim olmadığı bir toplumda demokratik rejimden bahsedilemez.”

FABRİKA AYARI 8: MİLLÎ
HUKUK DEĞİL EVRENSEL HUKUK

(*) “Demokrasinin hukuk yoluyla varlık kazandığı demokratik hukuk devletinde; hukukun evrensel ilkelerine saygı, hak arama yollarının açık tutulması, kanun önünde eşitlik, bireysel hak ve özgürlüklerin korunması, devletin hukuka bağlılığının güvence altına alınması temel değerlerdir. Bu değerlerin hayata geçirilmesi anayasa, yasalar ve bağımsız bir yargı ile mümkündür.”

FABRİKA AYARI 9: DEVLETİN HUKUKU
DEĞİL HUKUKUN DEVLETİ

(*) “Ülkemiz bugün hukuk devletinden ziyade kanun devleti görüntüsü vermektedir. ‘Devletin Hukuku’ yerine ‘Hukuk Devleti’ anlayışının esas olması gerekir. Kanunları hukuka, hukuku evrensel adalet ve insan hakları esaslarına dayandırmadıkça, Türkiye gerçek bir hukuk devleti olamaz ve uluslararası camiada saygın bir yer edinemez.”
(*) “Yargısız bir hukuk düzeni düşünülemez. Anayasa ve yasaların metinleri kadar onları yorumlayacak yargı organlarının da önemi büyüktür.”

FABRİKA AYARI 10: ANAYASAL
MÜHENDİSLİK DEĞİL TOPLUM SÖZLEŞMESİ

(*) “Toplum sözleşmesi, yeni bir ‘anayasal mühendislik’ denemesi değil, halkın iradesini ve taleplerini demokratik temelde devlet yapısına yansıtan bir belge olacaktır.”

FABRİKA AYARI 11:
KUVVETLER AYRIMI ŞART

(*) “Kuvvetler ayrımı ilkesi hassasiyetle uygulanacaktır. Yasama, yürütme ve yargı güçleri arasında denge ve denetim sağlanacaktır.”

FABRİKA AYARI 12: ANAYASA
VE KANUNLAR HERKESİ BAĞLAR

(*) “Anayasanın ve kanunların herkesi bağlayıcılığına dair ilke titizlikle uygulanacaktır.”

FABRİKA AYARI 13: BAĞIMSIZ
YARGI TARAFSIZ YARGIÇ VAZGEÇİLMEZ

(*) “Yargıç tarafsızlığı ve yargı bağımsızlığı tam olarak sağlanacak, yargıç güvenceleri korunacaktır.”

FABRİKA AYARI 14: BU DEVİRDE
KİMSE ŞAH DEĞİL PADİŞAH DEĞİL

(*) “Demokrasi hoşgörüye dayanan bir sistemdir. Demokrasilerde vatandaşlardan bir kısmının daha üstün hak ve özgürlüklerden ya da ayrıcalıklardan yararlanması mümkün değildir. Demokrasilerde vatandaşlar, yasaların eşit koruyuculuğu altında özgürce yaşarlar.”

FABRİKA AYARI 15: SEÇİMİ KAZANMAK
ÇOĞUNLUK İRADESİNİ MUTLAKLAŞTIRAMAZ

(*) “Farklı tercihlerin rekabeti, sağlıklı bir demokratik sistemin vazgeçilmez unsurlarındandır. Bu yarışta çoğunluğun oyunu alanlar iktidara gelir, tüm ülkenin ya da yerel yönetimlerin sorumluluğunu üstlenirler. Ancak yarışı kazanmak ve iktidara gelmek çoğunluğun iradesini mutlaklaştıramaz.”

FABRİKA AYARI 16: ÇOĞUNLUK
MUHALEFET HAKKINI KISITLAYAMAZ

(*) “Çağdaş demokrasinin en çok önemsenen niteliklerinden biri çoğunluğun hiçbir şart altında temel hak ve hürriyetleri tartışma konusu yapmaması ve azınlıkta bulunanların hak ve özgürlüklerine saygılı olmasıdır. Azınlıkta kalan görüşlerin ve muhalefet hakkının anayasa ile güvence altına alınması demokrasinin çoğulcu niteliğini pekiştiren bir unsur olarak kabul edilmektedir ve teşvik edilecektir.”

FABRİKA AYARI 17: TOPLANTI
VE GÖSTERİ ANAYASAL BİR HAKTIR

(*) “Demokrasilerin temel niteliklerinden biri olan toplantı ve gösteri özgürlüğünün daha etkili kullanılabilmesi için gerekli hukuki düzenlemeler gerçekleştirilecektir.”

Evet, “AKP’nin fabrika ayarları” denilen 2002 seçim beyannamesi bize bunları vaat ediyordu.
Bununla seçime girdi.
Yüzde 34 oy aldı.
Askerlerin yaptığı ve hâlâ da geçerli olan Seçim Kanunu sayesinde, yüzde 34 oyla, yani her 10 seçmenden 3,5’inin oyu ile TBMM’deki sandalyelerin üçte ikisini elde etti.

ÇOK İYİ FABRİKA AYARLARI İLE
BAŞLAYAN İKİ GÜZEL HAREKET

İki ülke…
İkisinde de demokratikleşme iddiasında, çok iyi niyetli, İslami hassasiyeti olan hareket ve partiler geldi.
Bütün Müslüman dünyasına büyük umutlar getirdi.
Ancak ikisi de sonunda “güçlendirilmiş başkanlık rejimlerine” dönüştü.
Ve ikisinde de siyasi rakipleri cezalandırma, engelleme yolu olarak “bağımsız yargılar” devreye sokuldu.
Oysa Müslüman âlemi için tarihî bir fırsattı bu…
Bölgemize barışı ve huzuru getirebilirdi.

SİZ UNUTSANIZ DA “GAZİ MECLİSİN”
DİJİTAL HAFIZASI UNUTMUYOR

Evet sevgili AKP’li dostlar…
Çok değil, sadece 24 yıl geçti millete verdiğiniz bu sözlerin üzerinden.
Arada bir siz de bakın partinizin “fabrika ayarları orijinal belgesine…”
Siz unutsanız, unutturmaya çalışsanız da TBMM’nin dijital hafızası yeni nesillere hatırlatıyor.
Elinizden bir şey gelmese de en azından nostaljik bir huzur bulabilir, “Biz nerede yanlış yaptık?” diye sorabilirsiniz.