TRT arşivlerini açtığından beri “Eski Türkiye’ye” ait çok ilginç görüntüler izlemeye başladık.
Geçen gün Instagram’da TRT’nin 1987 yılının 23 Nisan günü yayınlanmış bir programını seyrettim.
O zamanlar çok güzel bir uygulama vardı.
23 Nisan Bayramı’na dünyanın her tarafından çocuklar davet edilirdi.
O programda da Venezuela’dan gelen bir çocuk korosu, rahmetli Barış Manço’nun “Arkadaşım Eşek” şarkısını o kadar tatlı söylüyordu ki, iki üç defa üst üste seyrettim.

BARIŞ MANÇO’NUN “ARKADAŞIM EŞEK”İ
YOUTUBE’DA NE KADAR İZLENMİŞTİR

Sonra merak ettim;
“Acaba Barış Manço’nun bu şarkı ile ilgili videoları mesela YouTube’da kaç kere seyredilmiştir?”
Videolar genellikle 2020 yılından sonra konmuş.
İzzet Öz’ün bir programından yapılan klip 38 milyon kere izlenmiş.
Aynı şarkıyla ilgili öteki videolar 5-6 milyon civarında seyredilmiş.
Ama içlerinde bir tane var ki, çok dikkatimi çekti.

ÇOCUK ÇİZGİ FİLMİ YAPILINCA
100 MİLYON SEYREDİLMİŞ

Bu şarkının üzerine bir çocuk çizgi filmi yapılmış.
İşte o klip 100 milyon kere izlenmiş.
Demek ki anneler çocuklarına daha çok bu eğlenceli çizgi film versiyonunu izletmişler.
Onu izlerken son günlerde tartışılan bir konu aklıma geldi.
Geçtiğimiz günlerde, Adana’nın en büyük camisi olan Sabancı Merkez Camii’nde ilginç bir çocuk etkinliği oldu.
“Kabe’de Hacılar İlahisi” ile meşhur olan Celal Karatüre bu camide çocuklara bir konser verdi.

KABE’DE HACILAR SANATÇISININ
ADANA’DA CAMİ PERFORMANSI

Ben izleyememiştim ama muhafazakâr kesimin kültürel nabzını en iyi yansıtan yazarlardan biri olan Ayşe Baykal izlemiş ve bu konuda iki yazı yazdı.
Ondan öğrendim.
Meğer Adana’daki bu konserle ilgili büyük bir tartışma çıkmış ve esas eleştiriler muhafazakâr kesimden gelmiş.
Ayşe Baykal’ın özellikle Oda TV’de yayınlanan ikinci yazısı çok ilgi çekiciydi.
İyi bir gazetecilik yapmış ve konseri düzenleyen İSAR Derneği Koordinatörü ve Yönetim Kurulu Üyesi Emir Said Ünal ile konuşmuş.

CAMİ KONSERİ ORGANİZATÖRÜNE
ÇOK İLGİNÇ VE HASSAS SORULAR

İlk sorusu da şu olmuş:
“Merak ettim, neden yardım için kurulmuş bir dernek çocukları cami ile buluşturma organizasyonu yapar?”
İSAR yetkilisi Ünal’ın cevabı şöyle:
“Bu organizasyonu yapmaktaki ana gayemiz çocukları ve aileleri camiye teşvik etmekti. Camiler dinimize göre sosyal alanlardır. Millî ve dinî değerlerimizi dikkate alarak böyle bir etkinlik düzenlemek istedik.”

KATILIM 10 BİNİN ÜZERİNE
ÇIKINCA KONTROLDEN ÇIKTI

SORU: Özellikle muhafazakâr camiadan ciddi eleştiriler geldi. Eleştirileri nasıl değerlendiriyorsunuz?
(*) “Eleştirenler çok haklı. Bu organizasyonu başka bir dernek yapmış olsaydı şahsen ben de eleştirirdim. Biz etkinliğe katılım sayısını 10 bin civarında öngörmüştük. Etkinlik günü hava yağmurluydu ve öncesinde de okul saldırısı olunca katılım daha düşük olur dedik. Fakat katılım çok yüksek olunca bazı şeyler kontrolden çıktı.”

BİZ KADIN ERKEK AYRI
DÜŞÜNMÜŞTÜK AMA KARIŞTI

SORU: Gelen eleştiriler nelerdi?
“Biri kadın ve erkeklerin iç içe olmasıydı. Biz ayrı olarak organize etmiştik ve etkinlik sırasında sık sık duyuru yaptık. Fakat kalabalıkta bunu sağlamak mümkün olmadı. Dolayısıyla görüntü hoş olmadı.”

MİLLÎ KÜLTÜRÜMÜZDE TEF VARDIR
DİYE CAMİDE ÇALINMASINA İZİN VERDİK

SORU: Bir de camide tef çalma eleştirisi var?
(*) “Evet ikinci husus ise cami içinde konser verildi meselesi. İlahi söylemesi için Celal Karatüre geldi. Biz ekibine müzik enstrümanları konusunda hassasiyetimizi söyledik, onlar da dikkate aldı. Fakat tef bizim kültürümüzde var diye kullanıldı. Bunun dışında organizasyonda çocuklara yönelik başka etkinlikler de vardı. Mesela Kur’an-ı Kerim ve ezan okuma yarışmaları da vardı. Sadece ilahi dinletisi yoktu.”

MÜFTÜLÜK DE BAZI
KONULARDAN RAHATSIZ OLDU

SORU: Peki bu konuda müftülük ne yaptı? Onlardan bir eleştiri geldi mi?
(*) “Onlar da bizim rahatsız olduğumuz hususlardan rahatsız oldular. Eleştiriler hususunda mutabık kaldık.”

ORGANİZASYON İÇİN
MÜFTÜLÜKTEN PARA ALMADIK

SORU: Organizasyon için müftülükten herhangi bir ödeme aldınız mı?
(*) “Hayır, almadık.”

SORU: Organizasyonda bir sürü etkinlik yapıldı, ikramlar verildi. Harcamaları dernek olarak size verilen yardım paralarıyla mı yaptınız?
(*) “Etkinlikteki hiçbir ödemeyi bütçemizden yapmadık. Etkinlikte görev alan arkadaşlarımız gönüllülerdi. Kullandıkları malzemeler de envanterimizde vardı. İkramları ve diğer ödemeleri de yönetim kurulumuzdan bir arkadaşımız üstlendi.”

SANATÇI CAMİDE İLAHİ İÇİN
KAÇ PARA ÜCRET ALDI

Gelelim en hassas soruya?
Yani “sanatçının kaşesi” meselesine. Yani bir sanatçının bir etkinlikte yer almak için talep ettiği paraya…
Ayşe Baykal bu soruyu olabilecek en zarif şekilde sormuş:
SORU: “Etkinliğinizde sahne alan diyeceğim ama şık olmayacak, ilahi söyleyen Celal Karatüre ücret almadan mı katıldı?”
(*) “Celal Karatüre’ye ulaşım ve konaklama masraflarıyla birlikte cüzi miktarda ödeme yapıldı.”

ONUN CÜZİ ÜCRETİNİ
KİM ÖDEDİ, SPONSOR KİMDİ

SORU: Onun ücretini kim ödedi?
(*) “Organizasyonun masrafını üstlenen kişi.”

SORU: “Etkinliğe sponsor olan kişinin adı belirtilmedi sanırım.”
(*) “Hayır adı yoktu. Sağ elin verdiğini sol elin duymaması gerekir. Arkadaşımız zaten bu anlayışla sponsor oldu.”

KUR’AN OKUMA YARIŞMASINA 5 ÇOCUK
GELİYORSA, CELAL OLUNCA 5 BİN GELİYOR

SORU: “Neden Celal Karatüre’yi davet etme ihtiyacı hissettiniz?”
(*) “Kur’an-ı Kerim ve ezan okuma yarışması dediğimiz zaman 5 çocuk geliyorsa Celal Karatüre dediğimiz zaman 5000 çocuk geliyor. Çocuklar onu çok seviyorlar.”

AYNI ETKİNLİĞİ ÇAMLICA
CAMİİ’NDE DE DÜZENLEYECEĞİZ

Bu kadar eleştiriden sonra cami etkinlikleriniz devam edecek mi?
“Tabii edecek… Etkinliği yaptığımız Adana Sabancı Merkez Camii Türkiye’nin en büyük üçüncü camisidir. 9 Mayıs’ta da en büyük ikinci cami olan Gaziantep Şahinbey Millet Camii’nde etkinliğimiz olacak.”

SORU: Diyanet İşleri Başkanlığı ile ortak organizasyon mu olacak yine?
(*) “Hayır.”

SORU: Bundan sonra sırada ne var? Türkiye’nin en büyük camisi İstanbul Çamlıca Camii’nde mi sıra?
(*) “Niyetimiz var.”

KABE’DE HACILAR İLAHİSİ ARTIK
CAMİNİN DIŞINDA SÖYLENECEK

SORU: Organizasyonda eleştirilere yönelik bir yenileme yaptınız mı?
(*) “Tabii yaptık. Konsepti değiştirdik. Mesela Celal Karatüre ilahi dinletisi cami içinde değil avlusunda olacak. İlk organizasyon sonrası biz de tecrübe sahibi olduk. Ona göre önlemlerimizi alacağız. Bizi eleştirenlerle hassasiyetlerimiz aynı. Her türlü eleştiriye de açığız.”

ALİ ERBAŞ’IN ŞİKAYETİNE
ÇARE OLUR MU

Bu mülakatı, Diyanet İşleri eski Başkanı Ali Erbaş’ın yaptığı itiraftan sonra okuyunca tabii çok daha dikkatimi çekti.
Acaba dedim?
Diyanet son 10 yılda çocukları camilere ve okullarda din derslerine çekemeyince yeni yollar mı arıyor?
Böyle düşünüyorlarsa eğer, 10 yıl sonra onları daha da büyük bir düş kırıklığının beklediğini şimdiden söyleyebilirim.
Bir müzik sosyolojisi ve pop kültür izleyeni olarak onlara kötü bir haberim var.

BARIŞ MANÇO’NUN ŞARKILARI
NİYE DAHA ETKİLİYDİ

Çocuklar “Kabe’de Hacılar” şarkısını “dinî bir şarkı” olarak dinlemiyor.
Tipik bir “pop kültür unsuru” olarak alıyorlar bunu ve “eğlenceli bir şov” olarak görüyorlar.
Şarkının streaming platformlarındaki ve YouTube, TikTok gibi paylaşım platformlarındaki tüketiliş biçimlerine bakarsanız bu açıkça görülüyor.
Üstelik bu konuda Barış Manço’nun çocuk şarkıları sayısal olarak karşılaştırma götürmeyecek kadar daha yaygın ve etkili.

90 BİN CAMİDE 4 BİN VAİZ
UĞRAŞTI AMA BAŞARAMADIK

Herkes Ali Erbaş’ın konuşmasında sadece “din derslerine başvurunun yüzde 4’e düşmesine” takıldı.
Oysa konuşmasında en az onun kadar ilginç başka bölümler de vardı.
Oraları da Elif Çakır’ın Karar Gazetesi’ndeki köşesinde okudum.
Eski Diyanet İşleri Başkanı şöyle diyor:

“Seçmeli dersler dönem başlamadan bir ay öncesinden itibaren seçilmeye başlanır. Biz o dönemde Türkiye’nin 90 bin camisinde ‘Muhterem kardeşlerim, seçmeli derslerin seçilme süreci başlamıştır, lütfen çocuklarınıza Kur’an-ı Kerim ve Peygamber Efendimizin Hayatı derslerini seçtirin, seçilmesine destek olun, yönlendirin’ diye hutbe hazırlatıyoruz. Türkiye genelinde yaklaşık 4 bine yakın vaizimizle bütün cemaatimizi uyarıyoruz. Onca çabaya, emeğe rağmen din dersleri tercih edilmiyor, çok üzülüyoruz tabii.”

SADECE AKP’YE OY VERENLER
ÇOCUKLARINI GÖNDERSEYDİ

Elif Çakır diyor ki;
“Sadece AK Parti seçmeninin çocukları bu dersleri tercih etmiş olsaydı bu oran yüzde 30’un üzerinde olurdu. Hadi böyle olmadı diyelim ki AK Parti’nin kemikleşmiş tabanı tercih etseydi yine bu oran yüzde 20’lerde, yüzde 25’lerde olurdu… Bu tercihi yapan ya da yapmayan aileler, büyük ölçüde 25-35 yaş aralığındaki genç anne babalardan oluşuyor. Yani AK Parti iktidarında büyümüş, eğitimini bu dönemde almış, siyasi ve toplumsal hafızası büyük ölçüde bu dönemde şekillenmiş bir kuşaktan söz ediyoruz.”

27 MİLYON GENÇTEN SADECE 1 MİLYONU
CUMA NAMAZINA GİDİYOR

Meğer bu, Ali Erbaş’ın ilk itirafı da değilmiş.
Daha 2022 yılında şunu söylemiş:
“Topluyoruz, çarpıyoruz ulaştığımız sayı bir milyonu, bir buçuk milyonu geçmiyor. 27 milyon gencimiz var. Cuma namazlarına gelen sayı bir milyon…”
Cuma namazına giden genç sayısı sadece 1 milyonsa, normal namazlarda camiye giden genç sayısı sizce kaçtır?

KABE’DE HACILAR KAÇ DİNLENDİ,
23 YAŞINDAKİ BLOK3 KAÇ DİNLENDİ

Eğer buna çözüm “Kabe’de Hacılar” şarkısı ise size son olarak şu rakamı verebilirim.
Celal Karatüre’nin “Kabe’de Hacılar” ilahisinin Spotify’da bugüne kadar dinlenme sayısı 6 milyon 195 bin.

Ünlü hiphopçu Blok3 önümüzdeki günlerde Beşiktaş Tüpraş Stadı’nda bir konser verecek.
En az 30 bin kişi bekleniyor.
Ve en çok dinlenen ilk 5 şarkısının her biri 170’er milyon defa indirildi.
Gerçek adı Hakan Aydın olan Blok3 23 yaşında.
Yani AKP iktidarı sırasında doğup büyümüş bir genç sanatçı.
Rakamlar ortada.

CÜZİ KAŞELİ KONSERLER DE DİN
DERSLERİNE TALEBİ ARTTIRAMAZ

Israrla şunu dinliyorum.
Türkiye’de Allah’a inanan insan oranı yüzde 90’ların üzerinde.
Öyleyse bu insanların sorunu “Allah’la” veya “inançla” değil.
Yani Celal Karatüre’nin “çok cüzi kaşeli” konserleri, okullardaki din derslerine başvuru oranını yüzde 4’ten yüzde 4,5’e bile çıkartmaz.
Sorun çok daha derinde.