ABD ile İran arasındaki savaşın yol açtığı küresel gerilim, enerji, gıda ve ulaşım başta olmak üzere birçok kalemde fiyat artışlarını beraberinde getirdi. Bu gelişmeler Türkiye’de asgari ücrete ara zam yapılıp yapılmayacağı tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.

ARA ZAM BEKLENTİSİ GÜNDEMDE

Ocak ayında net 28 bin 75 TL olarak belirlenen asgari ücretin ardından artan enflasyon ve yaşam maliyetleri nedeniyle “ara zam yapılacak mı?” sorusu yeniden öne çıktı. Çalışanlar temmuz dönemine ilişkin olası artış ihtimalini yakından takip ediyor.

SGK UZMANINDAN HUKUKİ AÇIKLAMA

SGK Başuzmanı İsa Karakaş, temmuz ayında asgari ücrete zam yapılmasının önünde herhangi bir hukuki engel bulunmadığını ifade etti. Karakaş, düzenlemenin ekonomik koşullar ve hayat pahalılığı ile doğrudan ilgili olduğunu belirtti.

Karakaş, “Temmuzda asgari ücret maratonu başlar mı?” başlıklı yazısında şu ifadeleri kullandı:

Herkesin dilinde tek bir soru: "Temmuzda asgari ücrete ara zam var mı?" Milyonlarca emekçinin kulağı Ankara’da, gözü ise cebindeki yangında.

ASGARİ ÜCRETİN TARİHSEL SÜRECİ

Asgari ücret bize yabancı değil; tam 90 yıllık bir gelenek. İlk kez 1936’da kâğıda döküldü, 1950’lerde mahallî komisyonlarla filizlendi.

Eskiden "şehirli-köylü", "tarım-sanayi” genç-yaşlı" diye ayrılırdı; 2014’ten beri bu ayrımlar kalktı, herkes için tek bir terazi kuruldu. Ama asıl mesele, terazinin kefelerinin bir türlü dengelenmemesi.

18 yaşında bekâr bir işçi ile evli ve çocuklu işçiye de aynı asgari ücret ödenmesi ise başka bir sorun teşkil etmektedir.

GEÇMİŞTE ZAM UYGULAMALARI

Bazıları diyor ki: "Yılda bir kez zam yapılır, uygulama böyle kanun böyle" Durun orada! Tarih bize başka bir hikâye anlatıyor.

Enflasyon dönemlerinde asgari ücret geçmişte yılda 2, 3 hatta 4 kez güncellenmişti. Enflasyonun düşük olduğu dönemlerde ise yılda bir kez artış yapılmıştı.

Asgari ücret "taş üstüne kazınmış bir yazı" değil, hayat pahalılığına karşı bir "yaşam destek ünitesidir."

GEÇİM SORUNU VE AÇLIK SINIRI

Bugün asgari ücretin temel yaşam maliyetlerini karşılamakta zorlandığı ifade ediliyor. Açlık sınırı ile ücret arasındaki farkın büyüdüğü belirtiliyor.

“Can boğazdan gelir.” ifadesiyle temel ihtiyaçların karşılanmasının zorlaştığına dikkat çekiliyor.

TEMMUZ ZAMMI VE KOMİSYON ELEŞTİRİSİ

Asgari ücret Tespit Komisyonu’nun gerektiğinde toplanabileceği, temmuz ayında ara zam yapılmasının önünde yasal engel olmadığı ifade ediliyor.

Komisyonun yapısı ise eleştiriliyor. İşçi tarafının karar süreçlerinde etkisinin sınırlı kaldığı belirtiliyor.

“Anayasa’ya ve yasalara göre asgari ücretin işçinin iaşe (hayati ihtiyaçları) ve ibate (barınma, konaklama…) dahil insanca yaşatacak seviyede olması bir lütuf değil, devletin ödevidir.”

TEMMUZ KRİTİK AY OLACAK

Temmuz ayının milyonlarca çalışan açısından kritik bir dönem olduğu, olası bir düzenlemenin yaşam maliyetlerine doğrudan etki edeceği ifade ediliyor.

Gözümüz Ankara’da, gönlümüz emekçiden yana...”