En düşük emekli aylığı alanların sayısındaki hızlı artış, emeklilik sistemi üzerindeki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Son yıllarda uygulanan maaş tamamlama düzenlemeleriyle taban aylıkta yoğunlaşma yaşanırken, primini yüksekten ödeyen emekliler aradaki farkın giderek azalmasından şikâyet ediyor. Hükümetin ise sistemi daha dengeli hale getirecek alternatif bir model üzerinde çalıştığı belirtiliyor.

TABAN AYLIKTA YOĞUNLAŞMA ELEŞTİRİSİ

Veriler, en düşük emekli aylığı alan kişi sayısının son yıllarda katlanarak arttığını gösteriyor. Prim gün sayısı ve kazanç düzeyi dikkate alınmadan yapılan iyileştirmeler, kamuoyunda “çok çalışanın aleyhine sonuç doğurduğu” yönünde eleştirilere yol açtı. Uzmanlar, mevcut yapının sürdürülebilirliği ve adalet boyutunun daha fazla tartışılacağını ifade ediyor.

MAAŞ TAMAMLAMA SİSTEMİNDE DEĞİŞİKLİK İDDİASI

Kulislerde, uzun süredir uygulanan maaş tamamlama sisteminin kademeli biçimde sona erdirilebileceği konuşuluyor. Yeni yaklaşımın, maaş merkezli yapıdan uzaklaşarak gelir ve ihtiyaç odaklı bir çerçeveye dayanacağı belirtiliyor. Bu modelde yalnızca emekli aylığı değil, haneye giren toplam gelir ve yaşam koşullarının esas alınması planlanıyor.

ÇOK AŞAMALI DESTEK MEKANİZMASI GÜNDEMDE

SGK’nin eski başmüfettişlerinden İsa Karakaş’ın değerlendirmelerine göre, seçenekler arasında çok aşamalı bir destek sistemi bulunuyor. Buna göre farklı kurumlardan sağlanan yardımların tek bir çatı altında izlenmesi, sosyal desteklerin daha şeffaf hale getirilmesi ve mükerrer ödemelerin önlenmesi amaçlanıyor. SGK ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerinin entegre edilmesi de planlamalar arasında yer alıyor.

SOSYAL DESTEKLERDE DİJİTAL MODEL

Yeni modelde ayni yardımlar yerine dijital ve esnek desteklerin öne çıkabileceği ifade ediliyor. Kömür ya da gıda kolisi gibi yardımlar yerine, ihtiyaç sahiplerine kart üzerinden nakit tanımlanması; kira, fatura ve benzeri temel giderlere yönelik hedefli katkıların artırılması seçenekler arasında bulunuyor. Bölgesel yaşam maliyetlerinin de hesaplamaya dahil edilmesi bekleniyor.

'SIFIR ZAM' İHTİMALİ GÜNDEMDE

Karakaş, kök aylık ile fiili ödeme arasındaki farkın yeni sistemde belirleyici olabileceğine dikkat çekiyor. Hanede kişi başına düşen gelirin temel kriter haline gelmesi durumunda, toplam geliri belirli eşiklerin üzerinde kalan bazı emeklilerin zam artışlarından sınırlı yararlanabileceği ya da belirli dönemlerde artış alamayabileceği ifade ediliyor.

HANE BAZLI DEĞERLENDİRME ÖNE ÇIKIYOR

Uzmanların örnek senaryolarında, aynı kök aylığa sahip emekliler arasında hanedeki toplam gelir ve barınma koşullarına göre farklı sonuçlar ortaya çıkabileceği belirtiliyor. Kirada ve tek gelirli bir haneye ek destek sağlanarak gelirinin artırılması; buna karşılık hane geliri yüksek olanların mevcut taban ödemeyi sürdürmesi gibi formüller üzerinde duruluyor.

Henüz resmi bir düzenleme açıklanmış değil. Ancak ekonomi yönetiminin emeklilik sistemiyle ilgili alternatif modelleri değerlendirdiği ve sosyal destek yapısında değişiklik ihtimalinin güçlendiği belirtiliyor. Emekliler ise olası düzenlemelerin netleşmesini bekliyor.